ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

کرونا از نگاه مثبت


کرونا از نگاه مثبت:
آتنا مرکزی

دوران مدرن به پشتوانه خردگرایی و بهره گیری انسانها از علم و تکنولوژی، موفق به فراهم سازی آرامش نسبی برای انسانها گردید؛ به نحوی که با شکل گیری دولت های مدرن، انسانها علاوه بر اینکه از کشورگشایی ها و غارتها و حتی چپاول دولت های خودی رها شدند با استقرار حاکمیت قانون بخش زیادی از آزادی های خود را از تعرض مصون داشته و در عین حال با گذشتن از برخی از این آزادی ها تحت حمایت خدمات دولتی و نهادهای مدرن مانند بیمه، بهزیستی و… قرار گرفتند. در چنین شرایطی شیوع ویروس کرونا با نشانه گرفتن باورهای فردی و فرم متداول جامعه منجر به ایجاد تکانه های فردی و جمعی شد، تکانه هایی که گاها منجر به ترس و احساس رها شدگی گردید. در چنین شرایطی بازار گمانه زنی ها گرم شد تا قوه تخیل و اسطوره سازی انسانها دوباره پروبال بگیرد از طنز نویسی ها تا داستان های آخرالزمانی. میل به پیشگویی به ویژه در شرایط بحران برای برساخت امید و چاره سازی همواره در بشر وجود داشته است تا جایی که موجب شکل گیری کرسی های آینده پژوهی گردید. با این وجود اغلب دولت ها کمابیش در چنین شرایطی فاقد برنامه های منسجم و راهبردی برای مقابله بودند. حال انسان که بخشی از ازادی خود را در قالب قرارداد اجتماعی از دست داده بود دچار تعارض شد، اینکه آیا گذشتن از بخشی از آزادی های فردی برای تشکیل دولتی که به ویژه در چنین شرایطی ناکارامد بوده ،به جا و درست بوده است؟ پرداخت مالیات های گاها کلان، برگزاری انتخابات های هزینه بر و تن دادن به قواعد و مقررات گاها دست و پاگیر و … از طرفی تنها راه جلوگیری از شیوع بیماری، کاستن از همین مقدار آزادی و دادن اختیارات بیشتر به دولت تا جایی ست که با کنترل آمد و شد و کسب و کار افراد امکان تعرض بیشتری به آزادی های فردی خواهد داشت…اینکه آیا مجالس برآمده از اراده ملت نیز میتوانند مجوز نظارت های شدید دولتی و محدود شدن اراده فردی را صادر کنند؟ یا اساسا فلسفه این نهادها صیانت از آزادی های بنیادین در هر شرایطی است؟ اینکه آیا اضطرار، موجد این سلب آزادی هاست و چه کسی برای تشخیص این اضطرار صلاحیت دارد؟ و چه تضمینی برای جلوگیری از تکرار این تعرضات و مقدمه سازی برای تجاوز به بزرگترین دستاوردهای بشری مثل دموکراسی و …وجود دارد؟ اینکه با کاهش فضاها و حوزه های عمومی فرصت تجربه دموکراسی و مشارکت از بین خواهد رفت؟اینکه با جلوگیری از مهاجرت ها و بستن مرزها، دهکده کوچک جهانی به کجا خواهد رسید؟ دولت پست مدرن و دنیای بدون مرز و جهانی شدن جای خود را به اندیشه ها و جنبش های ناسیونالیستی خواهد داد؟ انسانها به غارت یکدیگر پرداخته و ارزشهای بشری در معرض خطر قرار میگیرند؟ بزهکاری افزایش می یابد و بعد از کرونا خیل انسانهای مایوس و افسرده باقی خواهند ماند و پرسش های دیگری از این دست.

نگرانی، اولین پاسخ انسان به پدیده های پیش بینی نشده یا نامنطبق بر الگوها و فرض های پیشین است و سوالات و پیش فرض های بدبینانه زاییده ذهن انسان تنها و رها شده…طبیعی است که ذهن انسان در بحران، مشوش و سردرگم، باهجوم سوالات اینچنینی مواجه گردد؛ اما شاید با اندکی تعمق و آرامش بتوان وجوه دیگری را نیز یافت و یا حداقل از زوایای دیگری نیز این پدیده را مورد بررسی قرارداد. اگر چه برخی از پیش فرض های باثبات پیشین دچار خدشه و تزلزل شده اند اما می توان به بازآفرینی و تئوری پردازی های نوین و دستاوردهای جدید خوش بین بود و فارغ از درستی یا غلط بودن گزاره ها، می توان گمانه زنی های مثبت را هم دید. به نظر میرسد طیف وسیعی از دستاوردها وتمدن بشری از عقبگرد های بی پایه و بی دلیل مصون باشد. هر چند بدیهی است که جلوگیری از این عقبگردها نیز مستلزم مقاومت و جدیت و هوشمندی انسانها در چنین برهه ای است.

اگر چه در نگاه اول با میل انسانها به مداخله بیشتر قدرت، دولت امکان تعرض به دموکراسی و آزادی های فردی و اجتماعی را خواهد یافت، اما میتوان از این فرصت برای استقرار دموکراسی و دولت به مفهوم حداقلی نیز بهره برد. استمرار شیوع و جلوگیری از حضور در فضاهای عمومی به عنوان تنها راهکار مقابله می تواند منجر به کوچک سازی دولت ها و کاهش اندازه عریض و طویل دولت های وسیع گردد، در حالی که دولت ها گاها با استفاده از یک سوم نیروهای خود توان انجام وظایف خود را دارند، این تجربه می تواند زمینه ساز کاهش اندازه و هزینه های دولت و افزایش کارآمدی گردد. ایجاد و گسترش دولت الکترونیک در شرایطی که امکان پیگیری امور اداری از فضای قرنطینه خانگی لازم و ضروری است، به ویژه می تواند موجب شفافیت و پاسخگویی بیشتر دولت گردد و متعاقبا امکان مطالبه گری و صیانت از حقوق شهروندی را به همراه خواهد داشت‌. اگر چه دولت پست مدرن به مفهوم دنیای بدون مرز نیز فارغ از امکان واقعی تحقق یا عدم تحقق، به چالش کشیده شده و مهاجرت ها و مسافرت ها به شکل مقطعی متوقف شده است، اما به نظر می رسد با شکل گیری روابط خانوادگی و کاری در سطح جهان امکان برگشت پذیری به شرایط قبل کمرنگ و گاها غیر ممکن میگردد. در عین حال تجربه تازه و مهم تری نیز در انسان شکل میگیرد. انسانی که حالا مرزهایش از پشت در خانه اش شروع می شود و تقریبا تمام دولت ها را در مقابله سریع و به موقع ناتوان دیده است ارادت ویژه ای به دولت خود نخواهد داشت و اگر هم در مواردی به اراده حکومتی تن می دهد ناگزیر است .چه بسا با افزایش توانمندی ها و انجام دورکاری فردی بتوان در یک قاره بود و کار مربوط به شرکتی در قاره دیگر را به عهده گرفت.انسانی که با وجود سعی روشنفکران و دولتمردان در پررنگ کردن تفاوت های فرهنگی و تقسیم مردم متمدن کشورهای پیشرفته و فرهنگ بدوی جهان سوم،خود را با همه انسانها، هماهنگ و مشابه می یابد،چه آنجا که در همه کشورها هجوم انسانها به بازار را می بیند ،چه آنجا که به تشویق کادر درمان و حمایت از آنها بر میخیزد. در چنین شرایطی اتفاقا کرونا میتواند برای اولین بار به پیوستگی بین ملت ها و شکل گیری هویت مشترک انسانی کمک کند و اتفاقا مفهوم ملت را به چالش بکشد، آنجا که تجربیات یکسان انسانی شکل میگیرند، شعرها سروده می شوند، آهنگ ها و ترانه ها و روایت ها و فیلم ها…و هنر و فرهنگ برآمده از تجربه مشترک میتواند زمینه ساز خاطرات و احساسات و بیان تجربیات مشترک انسانی گردد که با کمک تکنولوژی و رسانه های در دسترس هر فرد انسانها را به یکدیگر نزدیکتر می سازد. کرونا همچنین فرصت مشارکت و همبستگی اجتماعی را افزایش می دهد، چرا که هر فردی به شکل عینی تر تاثیر پذیرش مسئولیت اجتماعی خود را حتی در ساحت جهانی میبند، اینکه با یک بی توجهی ساده یک نفر میتوان میلیون ها نفر در آنطرف کره خاکی را درگیر کرد. همچنین می توان از این فرصت برای افزایش سرمایه اجتماعی جامعه و حمایت اقشار مختلف از یکدیگر برای عبور از بحران استفاده نمود جایی که کمتر حکومت سرکوبگری مانع شکل گیری این پیوستگی می گردد و حتی می توان این فرض را تا شکل گیری جامعه مدنی قدرتمند جهانی امتداد داد، جایی که جامعه مدنی جهانی، یکصدا ناکارامدی دولت ها و سازمان های بین المللی جهانی رابه چالش میکشد و خواستار شکل گیری نهادهای نوین برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقاتی است. انسان تنها نیز خود را در این همبستگی خواهد یافت ، به علاوه فرصت خلوت و مواجهه با خطر مرگ، فرد را قدرتمند تر می نماید. انسان در شرایط اضطرار به دنبال پیدا کردن راههای جدید برای برطرف کردن نیازهای خود، خلاق تر خواهد شد و با رهایی از بند عادت های پیشین و سرعت زندگی مدرن امکان بازیابی و شکوفایی استعدادهایش را خواهد یافت. دورکاری، آموزش و یادگیری مهارتهای جدید از او فردی توانمند خواهد ساخت و شاید به شهروندی پویا مبدل گردد که به مدد و با بهره گیری از تکنولوژی و رسانه ها حالا با زمان بیشتر و بهتر بتواند بر رفتار دولت نظارت کرده و از آزادی های خود صیانت کند.

اخبار مرتبط
نظرات

تیتردو

حمید موذنی
ویروس کرونا بیش از همه‌ی اعضای بدن، به سراغ دست‌ها‌یمان رفته است. بیش از هرچیز رعایت روش‌های بهداشتی و علی‌الخصوص شستن‌دست‌ها ضرورت پیدا کرده است. حتی پیام‌های تبلیغاتی مربوط به دست هاست: «دست ها را بیست ثانیه و به صورتی دقیق بشوئید» فروید ظاهرن به دلیل انتقال ویروس از دست هااست که ترس ما بیش‌تر […]
آرشیو

مقالات

راضیه اشعثی
ما بر مخروبه ای از بنیان های زیستی نشسته ایم!!!
یاشار تاج‌محمدی
در سوگِ خویش‌کاران (تاملاتی در پروژه‌یِ فکریِ شاهرخِ مسکوب)
هانا موسوی
“جهان مد و کالا شدگی زنان “
مرتضی رضایی
به وقت تتلو… به وقت شجریان… به وقت گوگوش
اسلاوی ژیژک
پاندمیک؛ کرونا جهان را تکان می‌دهد
غزال ساکی
نقد فمینیستی شاهنامه
سید مسعود حسینی
نگاهی به “بیمار در بیمارستان”
آلن بدیو
در مورد وضعیتِ اپیدمی
اسلاوی ژیژک
ما گونه‌ای هستیم که به حساب نمی‌آید
نعمت الله فاضلی
به خانه برمی‌گردیم اما به کدام خانه؟
جواد کاشی
مرگ دورِهَم عروسی است
حمید موذنی
جهان و کرونا: امروز و فردا
روزبه آقاجری
میراث زنده یک مبارز سوسیالیست
امیر ارسلان ادیب
چه‌کسی در خانه نمی‌ماند؟
امین بزرگیان
بوردیو و خرید در مواقع اضطراری
مهسا اسدالله‌نژاد
نیروی چشم‌های خیره مردم
پدرام باقری
ما در وضعیتِ بی‌دولتی قرار گرفته‌ایم
امیر ادیب
دختران خیابان انقلاب و رهاسازی نیروی «امتناع»
جان ام بری
چگونه آنفلوآنزای دهشتناکِ ۱۹۱۸ در سراسر آمریکا شیوع یافت؟
پدرام باقری
دو نکته درباره پرسش و پاسخ در سنای آمریکا
سید مسعود حسینی
کورونا و کورا – مرگ و پروا
مهسا اسدالله‌نژاد
کرونا و دو مسئله‌ی «غیرطبیعیِ» آن
امیر ارسلان ادیب
آپارتاید کارگری
مصطفی مهرآیین
نابود کردن فرآیندها،نابود کردن زندگی و تولید خشونت
نوید کلهرودی
شرحی بر کتاب اندیشیدن و ملاحظات اخلاقی از هانا آرنت
سعید ربیعی
انقلاب لهستان: لخ‌والسا و اتحادیه‌ی کارگری
حمید موذنی
عشق در سالهای وبا
حمید موذنی
درس های سریال تاج و تخت
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
اسلاوی ژیژک
وقتی گزینه‌هایِ پیش‌ِ رو یکی از یکی بدترند
میشل فوکو
قدرتِ مقاومت‌کردن
حسام سلامت
در نقد اسطوره‌ی مردمِ همیشه خوب
حسین باقری
«فرو رفتنِ کلمه در فعلنِ پهلوها»
فرشاد پارسیان
حقوق و اخلاق در آرا بنتام
امیر محقق
۷ کتاب با موضوع «شهر» که باید بخوانیم
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
ساره واعظی لقب
«آبی یا صورتی»؟
آتنا مرکزی
نقش زنان در افزایش سرمایه های اجتماعی
آرشیو