ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

پدرام باقری
لطفا آیشمن نباشید!


به بهانۂ زادروز هانا آرنت

آدولف آیشمن از افسران بلندپایه حزب نازی بود، در طول جنگ جهانی دوم دستور فرستادن بسیاری از یهودیان را به کوره آدم سوزی داد و موجب قتل هزاران انسان بی گناه شد. با این توصیف احتمالا فکر می کنید آیشمن موجودی بی رحم و عجیب بوده است. موجودی ورای تصور ما که با نیروهای شیطانی درونش قصاوت را به حد نهایت اش رسانده است.

آیشمن پس از پایان جنگ جهانی دوم همراه خانواده اش به آرژانتین گریخت. اما توسط کماندوهای موساد دستگیر شد و برای محاکمه به اسرائیل فرستاده شد. وی در دادگاهی در سال ۱۹۶۲ به اعدام محکوم شد.

اما نکته مهمی که فهم ما را نسبت به اعمال آیشمن و مفهوم «شر» دگرگون کرد، روایت بی‌نظیر هانا آرنت از روند دادگاه آیشمن بود. هانا آرنت در این دادگاه به عنوان روزنامه نگار گزارشی تحلیلی برای نیویورکر تهیه می کرد.

در روند محاکمه، قاضی خطاب به آیشمن می گوید: «چرا انسان های بی گناه را به اتاق مرگ فرستادی؟!»
آیشمن در پاسخ با خونسردی می گوید: «چون دستور این بود. ما فوقم دستور این کار را داده بود!»

آرنت در همین لحظه وارد می شود و ما را با چهره ای جدید از انسان آشنا می کند. آرنت می گوید در این جا با انسانی مواجه هستیم که اساسا فکر نمی کند. او فقط دستورات را اجرا کرده و از ساحت انسانی خود عُدول می‌کند. او به مثابه یک چرخ دنده از یک ماشین بزرگ درآمده است. آرنت در ادامه مدعی می شود در حکومت های توتالیتر (همچون هیتلر در آلمان) انسان ها فکر نمی کنند، چرا که هیچ پرسشی ندارند. توتالیتاریسم از قبل پاسخ تمام پرسش ها را به مردم تحمیل کرده است. وقتی مردم پرسشی ندارند، عملا مسئله ای ندارند تا آن را به عرصه عمومی ببرند و بر سر آن با یکدیگر گفتگو کنند. در این وضعیت انسان ها هر چه بیشتر تنها شده و به وضعیت آیشمن در می آیند. انسانی که فقط دستورات را اجرا می کند.
از این جا می توانیم بفهمیم آیشمن موجودی ماورایی نیست. او یک فروشنده شرکت نفت وکیوم بود که به استخدام حزب نازی آلمان در آمد. در بوروکراسی حزبی رشد کرد و به مرتبه بالایی رسید.

آیشمن در جلسات دادگاه مدعی شد که شخصا به کسی آسیب نرسانده است و اخلاقی رفتار کرده است. از زندانیان درخواست غیرموجه نکرده، در صورتی که توان انجام این کار را داشته است!
و آرنت با وجود آن که خود یهودی بود این سخنان را پذیرفت.
اغلب مردم در آن دوران تصور می کردند افسران حزب نازی نیرویی شیطانی داشتند یا موجوداتی ماورایی بودند اما در نمونه آیشمن ما با شخصی به غایب ساده مواجه بودیم که نه شکوه هیتلر را داشت نه درک و فهم عمیقی از مسائل.
البته آرنت مدعی آن نبود که آیشمن مرتکب عمل «شر» نشده است بلکه می گفت این اتفاق ممکن برای همه ما بیفتد. اگر که در جامعه توتالیتر زندگی می کنیم باید بیش از پیش مراقب رفتارمان باشیم. آرنت به ما کمک می‌کند تا درک بهتری نسبت به اهمیت مسئولیت جمعی داشته باشیم. اگر «شر» تا به این اندازه مبتذل و پیش‌پاافتاده است، پس همه‌ی ما مسئول ریشه‌کن کردن آن در زندگی روزمره‌مان هستیم و نمی‌توانیم به سادگی انگشت اتهام را به سوی دیگری بگیریم.
ابتذال شر آن چنان که می پنداریم سیاه و سفید نیست، بلکه خاکستری است. خاکستری به آن معنا که بسیاری از ما با رفتار روزمره مان مشروعیت بخش قوانین اشتباه و شرارت آمیز می شویم. و اگر در آن لحظه از ما بپرسند چرا این کار را انجام می دهی؟ احتمالا خواهیم گفت: «چون قانون این را دستور داده است!»

اخبار مرتبط
نظرات

تیتردو

در حوزه دشتي و تنگستان
سرویس خبر جامعه آنلاین: عصر امروز محمدحسین بکمی در گفتگو با جامعه آنلاین خبر اعلام نامزدی اش برای انتخابات مجلس را تایید کرد. لینک کوتاه:
آرشیو

مقالات

حمید موذنی
عشق در سالهای وبا
حمید موذنی
درس های سریال تاج و تخت
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
اسلاوی ژیژک
وقتی گزینه‌هایِ پیش‌ِ رو یکی از یکی بدترند
میشل فوکو
قدرتِ مقاومت‌کردن
حسام سلامت
در نقد اسطوره‌ی مردمِ همیشه خوب
حسین باقری
«فرو رفتنِ کلمه در فعلنِ پهلوها»
فرشاد پارسیان
حقوق و اخلاق در آرا بنتام
امیر محقق
۷ کتاب با موضوع «شهر» که باید بخوانیم
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
ساره واعظی لقب
«آبی یا صورتی»؟
آتنا مرکزی
نقش زنان در افزایش سرمایه های اجتماعی
آتنا مرکزی
خشونت علیه زنان: خشونت علیه جامعه
ملوین کانر
فرهنگ جوانان امروز ستایندۀ مرگ است
سمیرا بهزادی
فتوت ایرانی در دوره ایلخانی
محسن رنانی
فردا اول خلقت است
حمیدموذنی
یازدهم سپتامبر مبدا جهان جدید
ناصر فکوهی ۶۶
پیکان: ظهور و سقوط یک «افتخار ملی»
آتنا مرکزی
تبعیض جنسیتی در کابینه دوازدهم
مهدی یسری
مفهوم برنامه ریزی فرهنگی
ستاره تناور
مدنیت،شهروندی و کنش های معطوف به اخلاق
محمد رضا فولادی
چرخه حیات تروریسم جهادی در خاورمیانه
کیتی رویف
نویسندگان بزرگ چطور با مرگ زندگی کردند؟
محسن رنانی
جوانه‌های بلوغ در شمالِ جنوب
محمد فاضلی
کلنگ‌ها را غلاف کنید
نسرین ریاحی
مرزها در گام معلق لک لک ها
علی آتشی
جایی میان رمانس و خشونت
درک تامپسون
خودتان باشید
مهتا بذرافکن
چرا آب در ایران امنیتی شد؟
مسعود نیلی
در ضرورتِ کینه‌زدایی از سیاست
محمد فاضلی
باید خشمگین باشیم: بحران محیط زیست
تونی جات
از تاریخ چه آموخته‎ایم؟ احتمالاً هیچ
بهروز غریب‌پور
معلق در فضا
آتنا مرکزی
سهم زنان از امید
زیگمونت باومن
سلامتی و نابرابری
حمید موذنی
استاد ایرانی و آسیب شناسی چاپلوسی اجتماعی در ایران
اولریش بک و الیزابت بک‌گرنشایم
آشوب جهانی عشق
 
مصطفی ملکیان
در مصائب فقدان گفت و گو
آرشیو