ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان

غذا و وسوسه‌های شیطان
به نظر می‌رسد انسانِ امروز ارتباطی دوگانه، از نوع مهراکین، با غذا دارد، از یک سو «نمی‌تواند» نخورد و از سوی دیگر «می‌خواهد» نخورد. ریشۀ این رابطۀ مهراکین کجاست؟ سوال اصلی این است که این نسبتِ تازۀ ما با «خوردن»، و احساسِ فعلیِ دوگانۀ ناشی از آن، جانشینِ کدام نیروها در سنتِ تاریخی ما شده است؟
تجربۀ عذاب وجدان پس از صَرفِ بیش از حد غذا در یک مهمانی، که بسیار رایج است، یادآورِ عذاب وجدان ناشی از ارتکاب به گناهان، به ویژه گناهان شهوانی است. در گفتمان دینی، تنها بدیلِ ارتکاب گناه، تقوا (خودداری) یا ارضا (البته از طریقی مشروع) است. همین امر عیناً در تغذیه نیز تکرار شده است. تلاش برای تقوا و کنترل میل (نخوردن) و مجرای مشروع ارضای میل (خوردن غذاهای کم‌نمک، کم‌شکر، کم‌کالری، کم‌چربی و در یک کلام غذاهای بی‌مزه) از یک سو، و شکست خوردن در این کنترل از سوی دیگر، بر کل حیات روزانۀ ما سایه افکنده است وپ ما را به موجوداتی بدل کرده است که در نوسانی میان میل (به خوردن) و ملال (عذاب وجدان بعد از سیر شدن)، میان تقوا و گناه، میان سرخوشی و سرخوردگی و نهایتاً میان خیر و شر به سر می‌بریم.
نکتۀ اصلی اما این است که در حقیقت، عذاب وجدان مدرن بازتولیدکنندۀ همان عذاب وجدان کهن است. شکستن یا تخطی از رژیم غذایی، جایگزین شکستنِ توبه شده است، گویی ما با نوع نوینی از «الهیاتِ تغذیه» مواجهیم. در این میان، حتی شیک‌ترین و کراوات‌زده‌ترین روانشناسان و کارشناسان نیز به نحوی از کنترل وسوسۀ پرخوری صحبت می‌کنند که هیچ فرقی با پندواندرزهای اساتید اخلاق یا واعظان در کنترل و سرکوب وسوسه‌های شیطانی ندارد.

روشن است که هدف این یادداشت، انتقاد از «سلامتِ تغذیه» یا «کم خوری» نیست؛ بلکه اتفاقاً یادداشت حاضر در صدد است نشان دهد که هدف اصلیِ تبلیغاتِ موجود به سود «رژیم‌های غذایی»، نه سلامتی است و نه کم‌خوری؛ دقیقا به این دلیل ساده که نتیجۀ عملیِ کل این فرآیند در سال‌های اخیر، نه تنها به سالم‌تر شدن یا لاغرتر شدنِ جامعه منجر نشده است، بلکه اتفاقا به رشد چندصددرصدی «فست فودها» و سایر نهادهای مشابه انجامیده است. چرخۀ «گناه و عذاب وجدان»، هم گناه را تشدید می‌کند و هم عذاب وجدان را، و در نتیجه، هم به افزایش «فست فودها» می‌انجامد و هم به افزایش «نهادهای لاغری». پیروز میدان اما، نظام اقتصادی-فرهنگی‌ای است که احتمالاً روی هر دو طرف دعوا، سرمایه گذاری کرده است (به بیانی ساده، مثلاً موسسه‌ای خیالی را فرض کنید که هم یک فروشگاه فست فود و هم موسسه‌ای برای توصیۀ رژیم‌های غذایی را اداره می‌کند، و مشتریانش نیز در چرخه‌ای بی‌پایان، از یکی به دیگری پناه می‌برند؛ حال، تنها واقعیتی که در میان این چرخه‌ها، روند خطی پیشرونده دارد موجودی حساب بانکی این موسسه است. حال برای فهم ابعاد مسئله، این موسسۀ خیالی را به سطحی کلی تعمیم دهید). پس نتیجۀ این فرآیند، نه سالم‌تر شدن جامعه، بلکه برعکس، صرفاً نوعی رواج بیماری روانیِ جمعی است که با دچار شدن به نوعی وسواسِ ذهنیِ بسیار وخیم، مسئلۀ کاذبِ «خوردن یا نخوردن» را به یکی از مهمترین دغدغه‌های خود بدل کرده است تا به کمک آن، مسائل اصلیِ پیشِ روی نارضایتی و شکست‌های جامعه و عامل اصلی سرخوردگی را مخفی سازد و جامعه را از تفکرات عمیق‌تر و رادیکال‌تر و کنش‌های انتقادی‌تر بازدارد.

اخبار مرتبط
نظرات

تیتردو

در حوزه دشتي و تنگستان
سرویس خبر جامعه آنلاین: عصر امروز محمدحسین بکمی در گفتگو با جامعه آنلاین خبر اعلام نامزدی اش برای انتخابات مجلس را تایید کرد. لینک کوتاه:
آرشیو

مقالات

سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
اسلاوی ژیژک
وقتی گزینه‌هایِ پیش‌ِ رو یکی از یکی بدترند
میشل فوکو
قدرتِ مقاومت‌کردن
حسام سلامت
در نقد اسطوره‌ی مردمِ همیشه خوب
حسین باقری
«فرو رفتنِ کلمه در فعلنِ پهلوها»
فرشاد پارسیان
حقوق و اخلاق در آرا بنتام
امیر محقق
۷ کتاب با موضوع «شهر» که باید بخوانیم
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
ساره واعظی لقب
«آبی یا صورتی»؟
آتنا مرکزی
نقش زنان در افزایش سرمایه های اجتماعی
آتنا مرکزی
خشونت علیه زنان: خشونت علیه جامعه
ملوین کانر
فرهنگ جوانان امروز ستایندۀ مرگ است
سمیرا بهزادی
فتوت ایرانی در دوره ایلخانی
محسن رنانی
فردا اول خلقت است
حمیدموذنی
یازدهم سپتامبر مبدا جهان جدید
ناصر فکوهی ۶۶
پیکان: ظهور و سقوط یک «افتخار ملی»
آتنا مرکزی
تبعیض جنسیتی در کابینه دوازدهم
مهدی یسری
مفهوم برنامه ریزی فرهنگی
ستاره تناور
مدنیت،شهروندی و کنش های معطوف به اخلاق
محمد رضا فولادی
چرخه حیات تروریسم جهادی در خاورمیانه
کیتی رویف
نویسندگان بزرگ چطور با مرگ زندگی کردند؟
محسن رنانی
جوانه‌های بلوغ در شمالِ جنوب
محمد فاضلی
کلنگ‌ها را غلاف کنید
نسرین ریاحی
مرزها در گام معلق لک لک ها
علی آتشی
جایی میان رمانس و خشونت
درک تامپسون
خودتان باشید
مهتا بذرافکن
چرا آب در ایران امنیتی شد؟
مسعود نیلی
در ضرورتِ کینه‌زدایی از سیاست
محمد فاضلی
باید خشمگین باشیم: بحران محیط زیست
تونی جات
از تاریخ چه آموخته‎ایم؟ احتمالاً هیچ
بهروز غریب‌پور
معلق در فضا
آتنا مرکزی
سهم زنان از امید
زیگمونت باومن
سلامتی و نابرابری
حمید موذنی
استاد ایرانی و آسیب شناسی چاپلوسی اجتماعی در ایران
اولریش بک و الیزابت بک‌گرنشایم
آشوب جهانی عشق
 
مصطفی ملکیان
در مصائب فقدان گفت و گو
حمید موذنی
کمدی اطلاع‌رسانی و تراژدی واقعیت خبر در ایران
مارگارت پکسن
صلح چیست؟
آرشیو