ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان

غذا و وسوسه‌های شیطان
به نظر می‌رسد انسانِ امروز ارتباطی دوگانه، از نوع مهراکین، با غذا دارد، از یک سو «نمی‌تواند» نخورد و از سوی دیگر «می‌خواهد» نخورد. ریشۀ این رابطۀ مهراکین کجاست؟ سوال اصلی این است که این نسبتِ تازۀ ما با «خوردن»، و احساسِ فعلیِ دوگانۀ ناشی از آن، جانشینِ کدام نیروها در سنتِ تاریخی ما شده است؟
تجربۀ عذاب وجدان پس از صَرفِ بیش از حد غذا در یک مهمانی، که بسیار رایج است، یادآورِ عذاب وجدان ناشی از ارتکاب به گناهان، به ویژه گناهان شهوانی است. در گفتمان دینی، تنها بدیلِ ارتکاب گناه، تقوا (خودداری) یا ارضا (البته از طریقی مشروع) است. همین امر عیناً در تغذیه نیز تکرار شده است. تلاش برای تقوا و کنترل میل (نخوردن) و مجرای مشروع ارضای میل (خوردن غذاهای کم‌نمک، کم‌شکر، کم‌کالری، کم‌چربی و در یک کلام غذاهای بی‌مزه) از یک سو، و شکست خوردن در این کنترل از سوی دیگر، بر کل حیات روزانۀ ما سایه افکنده است وپ ما را به موجوداتی بدل کرده است که در نوسانی میان میل (به خوردن) و ملال (عذاب وجدان بعد از سیر شدن)، میان تقوا و گناه، میان سرخوشی و سرخوردگی و نهایتاً میان خیر و شر به سر می‌بریم.
نکتۀ اصلی اما این است که در حقیقت، عذاب وجدان مدرن بازتولیدکنندۀ همان عذاب وجدان کهن است. شکستن یا تخطی از رژیم غذایی، جایگزین شکستنِ توبه شده است، گویی ما با نوع نوینی از «الهیاتِ تغذیه» مواجهیم. در این میان، حتی شیک‌ترین و کراوات‌زده‌ترین روانشناسان و کارشناسان نیز به نحوی از کنترل وسوسۀ پرخوری صحبت می‌کنند که هیچ فرقی با پندواندرزهای اساتید اخلاق یا واعظان در کنترل و سرکوب وسوسه‌های شیطانی ندارد.

روشن است که هدف این یادداشت، انتقاد از «سلامتِ تغذیه» یا «کم خوری» نیست؛ بلکه اتفاقاً یادداشت حاضر در صدد است نشان دهد که هدف اصلیِ تبلیغاتِ موجود به سود «رژیم‌های غذایی»، نه سلامتی است و نه کم‌خوری؛ دقیقا به این دلیل ساده که نتیجۀ عملیِ کل این فرآیند در سال‌های اخیر، نه تنها به سالم‌تر شدن یا لاغرتر شدنِ جامعه منجر نشده است، بلکه اتفاقا به رشد چندصددرصدی «فست فودها» و سایر نهادهای مشابه انجامیده است. چرخۀ «گناه و عذاب وجدان»، هم گناه را تشدید می‌کند و هم عذاب وجدان را، و در نتیجه، هم به افزایش «فست فودها» می‌انجامد و هم به افزایش «نهادهای لاغری». پیروز میدان اما، نظام اقتصادی-فرهنگی‌ای است که احتمالاً روی هر دو طرف دعوا، سرمایه گذاری کرده است (به بیانی ساده، مثلاً موسسه‌ای خیالی را فرض کنید که هم یک فروشگاه فست فود و هم موسسه‌ای برای توصیۀ رژیم‌های غذایی را اداره می‌کند، و مشتریانش نیز در چرخه‌ای بی‌پایان، از یکی به دیگری پناه می‌برند؛ حال، تنها واقعیتی که در میان این چرخه‌ها، روند خطی پیشرونده دارد موجودی حساب بانکی این موسسه است. حال برای فهم ابعاد مسئله، این موسسۀ خیالی را به سطحی کلی تعمیم دهید). پس نتیجۀ این فرآیند، نه سالم‌تر شدن جامعه، بلکه برعکس، صرفاً نوعی رواج بیماری روانیِ جمعی است که با دچار شدن به نوعی وسواسِ ذهنیِ بسیار وخیم، مسئلۀ کاذبِ «خوردن یا نخوردن» را به یکی از مهمترین دغدغه‌های خود بدل کرده است تا به کمک آن، مسائل اصلیِ پیشِ روی نارضایتی و شکست‌های جامعه و عامل اصلی سرخوردگی را مخفی سازد و جامعه را از تفکرات عمیق‌تر و رادیکال‌تر و کنش‌های انتقادی‌تر بازدارد.

اخبار مرتبط
نظرات

تیتردو

حمید موذنی:
حمید موذنی، نویسنده، جامعه‌شناس و روزنامه‌نگار بوشهری می‌گوید: ضعف روزنامه‌نگاری ما به ضعف جامعه و نبود جامعه مدنی بر می‌گردد؛ تا زمانی که جامعه ضعیف باشد و لویاتان یا دولت، مقید به جامعه نشود، ما با ضعف مطبوعاتی روبه‌رو هستیم. الهام بهروزی، بوشهر: روز خبرنگار (۱۷ مردادماه) فرصت مغتنمی است برای دیدن و شنیدن افرادی […]
آرشیو

مقالات

اسلاوی ژیژک
به برهوتِ ویروسی (وایرال) خوش آمدید
محمد غمخوار
رفتار دوگانه کرونا در بوشهر
علی شیخ زاده
استندآپ کمدی و طنز در دنیای مدرن
احمدزیدآبادی
مجلس یازدهم؛ پدیده‌ای نوظهور؟
پدرام باقری
دو نکته درباره قتل رومینا
راضیه اشعثی
ما بر مخروبه ای از بنیان های زیستی نشسته ایم!!!
ایرن واعظ‌زاده
کامو و مفهوم عدالت
مبین کرباسی
هزارمیلیارد تومان کجاست؟
یاشار تاج‌محمدی
در سوگِ خویش‌کاران (تاملاتی در پروژه‌یِ فکریِ شاهرخِ مسکوب)
هانا موسوی
“جهان مد و کالا شدگی زنان “
مرتضی رضایی
به وقت تتلو… به وقت شجریان… به وقت گوگوش
اسلاوی ژیژک
پاندمیک؛ کرونا جهان را تکان می‌دهد
غزال ساکی
نقد فمینیستی شاهنامه
سید مسعود حسینی
نگاهی به “بیمار در بیمارستان”
آلن بدیو
در مورد وضعیتِ اپیدمی
اسلاوی ژیژک
ما گونه‌ای هستیم که به حساب نمی‌آید
نعمت الله فاضلی
به خانه برمی‌گردیم اما به کدام خانه؟
جواد کاشی
مرگ دورِهَم عروسی است
حمید موذنی
جهان و کرونا: امروز و فردا
روزبه آقاجری
میراث زنده یک مبارز سوسیالیست
امیر ارسلان ادیب
چه‌کسی در خانه نمی‌ماند؟
امین بزرگیان
بوردیو و خرید در مواقع اضطراری
مهسا اسدالله‌نژاد
نیروی چشم‌های خیره مردم
پدرام باقری
ما در وضعیتِ بی‌دولتی قرار گرفته‌ایم
امیر ادیب
دختران خیابان انقلاب و رهاسازی نیروی «امتناع»
جان ام بری
چگونه آنفلوآنزای دهشتناکِ ۱۹۱۸ در سراسر آمریکا شیوع یافت؟
پدرام باقری
دو نکته درباره پرسش و پاسخ در سنای آمریکا
سید مسعود حسینی
کورونا و کورا – مرگ و پروا
مهسا اسدالله‌نژاد
کرونا و دو مسئله‌ی «غیرطبیعیِ» آن
امیر ارسلان ادیب
آپارتاید کارگری
مصطفی مهرآیین
نابود کردن فرآیندها،نابود کردن زندگی و تولید خشونت
نوید کلهرودی
شرحی بر کتاب اندیشیدن و ملاحظات اخلاقی از هانا آرنت
سعید ربیعی
انقلاب لهستان: لخ‌والسا و اتحادیه‌ی کارگری
حمید موذنی
عشق در سالهای وبا
حمید موذنی
درس های سریال تاج و تخت
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
اسلاوی ژیژک
وقتی گزینه‌هایِ پیش‌ِ رو یکی از یکی بدترند
میشل فوکو
قدرتِ مقاومت‌کردن
آرشیو