ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

لیلا رستگار
فراموشی آثارتاریخی بوشهر

لیلارستگار
روزنامه نگار

دستت را می گیرم باید با من همراه شوی، جای دوری نمی رویم. اول بگو از رنگ ها چقدر خوشت می آید؟ از پنجره چطور؟ اصلا خانه شما پنجره دارد؟ در واقع منظورم پنجره های بزرگ است؟ می خواهم ازخاک و چوب برایت حرف بزنم، چیزی شبیه درخت های یک جنگل در نزدیکی یک دریا کوچه های تنگ و باریک دیوارهای بلند و درهای دولنگه ایی و چوبی و پنجره هایی با شیشه های رنگی چهارچوب هایی از چوب درختان ساج وکُنار و بعد از دیدن این همه زیبایی وقتی از یکی از همان کوچه ها که بیرون بیایی روبرویت دریا را می بینی. این اتفاق رویا نیست بلکه این منطقه حتی با وجود بدترین شرایط فعلی اش هنوز در بوشهر وجود دارد و نامش چهارمحل است. که دهدشتی، کوتی، شنبدی، و بهبهانی ها نام این چهار محله واقع در بوشهر را دارند برکناره ساحل نیلگون خلیج همیشه فارس.
این محله ها بخش عمده ایی از بافت قدیم بوشهر هستند و قدمتی دیرینه دارند. اما آنچه که امروز مردم بوشهر و حتی دانشجویان رشته ی معماری راغمگین و شاکی کرده است، تخریب بافت قدیم و در واقع تخریب آثار تاریخی بوشهر است. تعداد زیادی ازخانه های تاریخی تخریب شده و تنها تعداد اندکی از انها هنوز به مرگ محکوم نشده اند! جالب آنکه اکثر مقام های مسئول نیز نارضایتی خود را از شرایط موجود اعلام کرده وحتی نظراتی کارشناسانه نیز دراین مورد ارائه داده اند، با وجود این پس چرا موریانه ی فراموشی به جان این دیوارها و پنجره ها افتاده؟
ناصر تقوایی دردهه پنجاه فیلمی به نام اربعین ساخته بود که این فیلم درخصوص نوحه خوانی بوشهر بود. اما نکته مهم و قابل توجه آن این است که در آن فیلم بخش عظیمی ازمعماری تاریخی بوشهر که درکناره ساحل خلیج فارس و در جوار عمارت حاج رییس بود به چشم می آمد. اما برای توسعه اداره بندر در اواخر دهه ی شصت و اوایل دهه هفتاد دقیقا همان بخش از بافت تاریخی تخریب می شود که سیدحسین صافی در فیلم مستند پنجره از زیبایی های معماری بوشهر می گوید که با توسعه بندر بخشی از آن نابود می شود و حکایت همچنان باقی است و امروز هم شاهد این ماجرا هستیم که دقیقا در هر دهه ی متفاوت هر بار عده ایی دست به تخریب آثار تاریخی بوشهر می زنند و این یعنی نابودی فرهنگ و هنر و معماری یک شهر. درجوامع پیشرفته حتی یک درخت قدیمی کلی مورد توجه قرار می گیرد و اگر قرار باشد جاده ایی آنجا ساخته شود آن درخت را نمی برند بلکه با یک ظرافت خاص جاده ایی ازکنار آن طراحی می کنند. اما در اینجا به جای حل مشکل بهانه های مختلف می آورند که مثلا چوب فلان درخت که درساخت این خانه ها بکارمی رفت گران و کمیاب است و یا برای سقف آن چندل از فلان کشور وارد می شده و ما که چوب مخصوص و چندل نداریم نمی توانیم این بناهای تاریخی را بازسازی کنیم و کاری از ما بر نمی آید!
باید خاطرنشان شوم که علم معماری دراین زمینه می گوید: درمرمت آثار تاریخی چندین نوع مرمت وجود دارد و چندان ضرورتی ندارد که عینا از همان مواد و مصالح قدیمی برای مرمت آثار استفاده شود. در بوشهر به راحتی می توان از تخصص معماران در این زمینه استفاده کرد. و نیز طبق ماده ۵۵۸ قانون مجازات اسلامی درخصوص تخریب اموال تاریخی-فرهنگی هرکس به تمام و یا قسمتی از اماکن، محوطه ها و مجموعه های فرهنگی – تاریخی و یا مذهبی که در فهرست اثار ملی ایران به ثبت رسیده است یا تزیینات ملحقات تاسیسات اشیا و لوازم وخطوط و نقوش منصوب یا موجود در اماکن مذاکور که مستقلا نیز واجدحیثیت فرهنگی-تاریخی و یا مذهبی باشند خرابی وارد آورد علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از یک الی ده سال محکوم می شود.
شایان ذکر است عمارت های تاریخی بوشهر از دوره افشاریه و زندیه و نیز از دوره قاجار به جا مانده اند اما اکثرا حال خوبی ندارند و شاهد مرگ تدریجی شان هستیم. به علت عدم رسیدگی که تنها یکی از موارد آن به وضعیت آب و فاضلاب برمی گردد و سر ریز شدنش در آن منطقه که بعضی از مالکان خانه تاریخی شان را به فلان شرکت فروخته اند تا از آب فاضلاب جاری در آنجا و بوی تعفن آن خلاص شده باشند آیا اداره و ارگان های مربوطه پیش از این نمی توانستند جلوی این معضل وحشتناک را بگیرند و یا برایشان مهم نبود که بافت قدیم در آب فاضلاب غرق شود؟ وجود زباله در اطراف عمارت ها و حتی خاموشی معابر آن و آنکه عده ایی سودجو با رها کردن آب زیر ساختمان ها باعث فرسودگی زودرس و شدت ریزش این بناها شده اند. مردم و حتی کارشناسان مربوطه یادآور این مسائله هستند که بخشی از تمدن ایران به بوشهر مرتبط است. چرا که بوشهر بیشترین مرز دریایی را داشته و در دوره ی قاجار نیز معتبرترین بندر بوده است. سازمان میراث فرهنگی بوشهر می تواند با سپردن برخی از اماکن تاریخی به بعضی از انجمن های خود جوش آنرا از نابودی و فراموشی نجات دهند و یا آنرا برای گردشگری مهیا کند که بدین وسیله با اقبال عمومی مواجه شود وعایدات مالی آن صرف تعمیر بناهای دیگرشود. همچنین استفاده از ابزارها و نرم افزارهای روز دنیا می تواند برای نجات بافت تاریخی موثرباشد. نباید فراموش کنیم فرهنگ و هنر بوشهر جایگاه خاصی در تاریخ ایران دارد و به همین علت دکتر ویلیام فلور یکی از بزرگترین و پرکارترین ایران شناسان بارها به ایران و بوشهر سفر می کند و درباره تاریخ آن و خلیج فارس چندین کتاب می نویسد.اما امروز شاهد مرگ تدریجی معماری بوشه رهستیم. کوچه های تنگ و باریک و تنها دیوارهایی که از ترس مردن به خود می لرزند. پنجره هایی که چهره غمگین مردم یک شهررا قاب گرفته اند. . .

اخبار مرتبط
نظرات

تیتردو

حمید موذنی
گفت و گو از: سودابه زیارتی مردم بوشهر، مردمی مظلوم و آرام هستند. به‌نظر شما آیا این یک ویژگی مثبت و افتخارآمیز برای بوشهری‌هاست؟ این خصوصیت تا چه اندازه باعث آسیب این مردم شده؟ شما فکر نمی‌کنید این مظلومیت تا حد زیادی مردم را از همدلیِ عملی نسبت به یکدیگر دور کرده است؟(باتوجه به این‌که […]
آرشیو

مقالات

حمید موذنی
شجریران
غزال ساکی
روزنامه‌نگار حوزه‌ی جامعه و زنان
محمود بدیه
کلیسای گریگوری
حمید موذنی
توسعه بدون مطبوعات آزاد رخ نمی‌دهد
اسلاوی ژیژک
به برهوتِ ویروسی (وایرال) خوش آمدید
محمد غمخوار
رفتار دوگانه کرونا در بوشهر
علی شیخ زاده
استندآپ کمدی و طنز در دنیای مدرن
احمدزیدآبادی
مجلس یازدهم؛ پدیده‌ای نوظهور؟
پدرام باقری
دو نکته درباره قتل رومینا
راضیه اشعثی
ما بر مخروبه ای از بنیان های زیستی نشسته ایم!!!
ایرن واعظ‌زاده
کامو و مفهوم عدالت
مبین کرباسی
هزارمیلیارد تومان کجاست؟
یاشار تاج‌محمدی
در سوگِ خویش‌کاران (تاملاتی در پروژه‌یِ فکریِ شاهرخِ مسکوب)
هانا موسوی
“جهان مد و کالا شدگی زنان “
مرتضی رضایی
به وقت تتلو… به وقت شجریان… به وقت گوگوش
اسلاوی ژیژک
پاندمیک؛ کرونا جهان را تکان می‌دهد
غزال ساکی
نقد فمینیستی شاهنامه
سید مسعود حسینی
نگاهی به “بیمار در بیمارستان”
آلن بدیو
در مورد وضعیتِ اپیدمی
اسلاوی ژیژک
ما گونه‌ای هستیم که به حساب نمی‌آید
نعمت الله فاضلی
به خانه برمی‌گردیم اما به کدام خانه؟
جواد کاشی
مرگ دورِهَم عروسی است
حمید موذنی
جهان و کرونا: امروز و فردا
روزبه آقاجری
میراث زنده یک مبارز سوسیالیست
امیر ارسلان ادیب
چه‌کسی در خانه نمی‌ماند؟
امین بزرگیان
بوردیو و خرید در مواقع اضطراری
مهسا اسدالله‌نژاد
نیروی چشم‌های خیره مردم
پدرام باقری
ما در وضعیتِ بی‌دولتی قرار گرفته‌ایم
امیر ادیب
دختران خیابان انقلاب و رهاسازی نیروی «امتناع»
جان ام بری
چگونه آنفلوآنزای دهشتناکِ ۱۹۱۸ در سراسر آمریکا شیوع یافت؟
پدرام باقری
دو نکته درباره پرسش و پاسخ در سنای آمریکا
سید مسعود حسینی
کورونا و کورا – مرگ و پروا
مهسا اسدالله‌نژاد
کرونا و دو مسئله‌ی «غیرطبیعیِ» آن
امیر ارسلان ادیب
آپارتاید کارگری
مصطفی مهرآیین
نابود کردن فرآیندها،نابود کردن زندگی و تولید خشونت
نوید کلهرودی
شرحی بر کتاب اندیشیدن و ملاحظات اخلاقی از هانا آرنت
سعید ربیعی
انقلاب لهستان: لخ‌والسا و اتحادیه‌ی کارگری
حمید موذنی
عشق در سالهای وبا
حمید موذنی
درس های سریال تاج و تخت
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
آرشیو