ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

سه نمای نزدیک از حقوقی بنام شهروند

سرویس اجتماعی جامعه؛ ستاره تناور: ابن‌ خلدون‌ جامعه شناس مسلمان یکی‌ از دلایل‌ مهم‌ سقوط‌ تمدن‌ها را در ‌عدم‌ رعایت‌ حقوق شهروندان‌ از سوی‌ حکومت‌ها و نادیده گرفتن حق ‌ مردم‌ کوچه‌ و بازار بر شمرده‌ است‌. در این خصوص می گوید: «اگر سلطان‌ در کیفر دادن‌ مردم‌ قاهر و سخت‌ گیر و در امور نهانی‌ ایشان‌ کنجکاو باشد آن‌ وقت‌ بیم‌ وخواری‌ مردم‌ را فرا می‌گیرد و سرانجام‌ به‌ دروغ‌ و مکر و فریب‌ پناه‌ می‌برند و بدان‌ خو می‌گیرند …

سه نمای نزدیک از حقوقی بنام شهروند

ضرورت ترویج گفتمان حقوق شهروندی

سرویس اجتماعی جامعه؛ ستاره تناور: ابن‌ خلدون‌ جامعه شناس مسلمان   یکی‌ از دلایل‌ مهم‌ سقوط‌ تمدن‌ها را  در ‌عدم‌ رعایت‌ حقوق شهروندان‌ از سوی‌ حکومت‌ها و نادیده گرفتن حق ‌  مردم‌ کوچه‌ و بازار بر شمرده‌ است‌. وی در این خصوص می گوید: «اگر سلطان‌ در کیفر دادن‌ مردم‌ قاهر و سخت‌ گیر و در امور نهانی‌ ایشان‌ کنجکاو باشد آن‌ وقت‌ بیم‌ وخواری‌ مردم‌ را فرا می‌گیرد و سرانجام‌ به‌ دروغ‌ و مکر و فریب‌ پناه‌ می‌برند و بدان‌ خو می‌گیرند و فساد وتباهی‌ به‌ فضایل‌ اخلاقی‌ آنان‌ راه‌ می‌یابد و چه‌ بسا که‌ در نبردگاه‌ها و هنگام‌ مدافعه‌ از یاری‌ سلطان‌ دست‌می‌کشند و به‌ سبب‌ فساد نیت‌ها امر نگهبانی‌ کشور رو به‌ تباهی‌ می‌رود و چه‌ بسا که‌ به‌ علت‌ این‌ وضع‌ غوغاکنند و در نتیجه‌ دولت‌ به‌ تباهی‌ می‌گراید… و اساس‌ حصارها و شهرها به‌ علت‌ عجز از نگهبانی‌ رو به‌ ویرانی‌ می‌رود…» ( ابن‌ خلدون‌. عبدالرحمن‌، مقدمه‌ ابن‌ خلدون‌، برگردان‌: محمد پروین‌ گنابادی‌) به زعم ابن خلدون رعایت نکردن حقوق شهروندان منجر به تباهی و نابودی دولت ها می شود.

حقوق شهروندی از جمله حقوق بدیهی و اساسی همه افراد یک جامعه است. حقوقی است ذاتی که بدون در نظر گرفتن، نژاد، قوم، رنگ، جنس و… بطور یکسان به همگی تعلق می گیرد.

نمای اول….

دوشنبه ۲۹ آذرماه سال ۱۳۹۵ ؛ یکی از وعده های رییس جمهور تدوین منشور حقوق شهروندی بود، که پس از سه سال و اندی امروز از این منشور رونمایی شد.

مطرح شدن این منشور خود می تواند، مسیر رسیدن به حق و حقوق شهروندان ایرانی را هموارتر کند. که این مهم در دولت روحانی اتفاق افتاد. روندی که باید سالها قبل دولت ها خود را ملزم به اهمیت دادن و رسیدگی به آن می نمودند.

در مقدمه ی این منشور آمده است: « این منشور با هدف استیفا و ارتقای حقوق شهروندی و به‌منظور تدوین «برنامه و خط‌ مشی دولت » ، موضوع اصل ۱۳۴ قانون اساسی، تنظیم شده و شامل مجموعه‌ای از حقوق شهروندی است که یا در منابع نظام حقوقی ایران شناسایی‌شده‌اند و یا دولت برای شناسایی، ایجاد، تحقق و اجرای آن‌ها از طریق اصلاح و توسعه نظام حقوقی و تدوین و پیگیری تصویب لوایح قانونی یا هرگونه تدبیر یا اقدام قانونی لازم تلاش جدی و فراگیر خود را معمول خواهد داشت…. مواد مختلف این منشور باید در هماهنگی و سازگاری با یکدیگر و در چارچوب نظام حقوقی موجود تفسیر و اجرا شود و نباید موجب کاهش حقوق شهروندان ایرانی و حقوق اتباع سایر کشورها که در قوانین و یا تعهدات بین‌المللی کشور شناسایی‌شده است، گردد.»

در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، بطور مثال از اصل نوزدهم تا سی و چهارم به حقوقی بدیهی و انسانی افراد پرداخته می شود. همانطور که در مقدمه منشور آمده است، موارد مندرج در آن،  برگرفته از قانون اساسی است. قوانینی که آذرماه سال ۱۳۵۸ به همه پرسی گذاشته شد و با حدود ۹۹ درصد آرا، مثبت اعلام گردید.

درمنشور حقوق شهروندی؛  بند الف، حق حیات، سلامت و کیفیت زندگی ؛ ماده ۴-  چنین آمده است: «حق کودکان است که صرف‌نظر از جنسیت به‌طور خاص از هرگونه تبعیض، آزار و بهره‌کشی مصون و از حمایت‌های اجتماعی متناسب ازجمله در حوزه سلامت، مراقبت در مقابل بیماری‌های روحی، روانی و جسمانی و خدمات بهداشتی و درمانی و آموزشی برخوردار باشند.»

همچنین در بند ظ، ماده ۱۰۸-به این موارد اشاره شده است:« حق دانش‌آموزان است که از آموزش‌وپرورشی برخوردار باشند که منجر به شکوفایی شخصیت، استعدادها و توانائی‌های ذهنی و جسمی و احترام به والدین و حقوق دیگران، هویت فرهنگی، ارزش‌های دینی و ملی شود و آن‌ها را برای داشتن زندگی اخلاقی و مسئولانه توأم با تفاهم، مسالمت، مدارا و مروت، انصاف، نظم و انضباط، برابری و دوستی بین مردم و احترام به محیط‌زیست و میراث فرهنگی آماده کند.»

و ماده ۱۰۹- «حق دانش آموزان است که شخصیت و کرامت آنان مورد احترام قرار گیرد….» و ماده ۱۱۰- «هیچ‌کس حق ندارد موجب شکل‌گیری تنفرهای قومی، مذهبی و سیاسی در ذهن کودکان شود یا خشونت نسبت به یک نژاد یا مذهب خاص را از طریق آموزش یا تربیت یا رسانه‌های جمعی در ذهن کودکان ایجاد کند.»

این مواد در قانون اساسی نیز ذکر شده است، اما تا چه میزان این قوانین در مناسبات جامعه ما رواج دارد؟ سالیان طولانی است که مهاجرین مخصوصا، مهاجرین افغان طعم تلخ تبعض را می چشند. کودکان آنان حتی اگر در ایران نیز به دنیا آمده باشند با سختی های فراوان در مسیر تحصیل خود روبرو هستند. آیا حق هر کودکی نیست که فارغ از نژاد، ملیت، رنگ و… بتواند از خدمات آموزشی، بهداشتی و برابری برخوردار باشد. در ایران و بطور خاص در بوشهر تا چه میزان به این قوانین عمل شده است؟

حاشیه نشینی در شهر بوشهر با رشد تصاعدی، روبرو  بوده است. در این سکونت گاه ها، کودکانی زیست می کنند که از حقوق اولیه نظیر بهداشت و آموزش، تغذیه و مسکن مناسب برخوردار نیستند. دولت ها برای این معضل تا کنون چه راهکاری در نظر گرفته و اجرایی نموده اند؟ آیا حذف یا برخورد قهری کردن و دامن زدن به نزاع های قومی و نژادی می تواند در برطرف کردن یا پیشگیری از این آسیب موثر باشد؟

در این میان کودکانی، کودکی شان تباه می شود و حق حیات، کرامت و برابری انسانی قطعا نقض می شود.

 

نمای دوم…

هنوز همایش قانون اساسی و حقوق ملت ادامه دارد، بیانیه ای توسط رییس دولت قرائت شده و منشور با حضور جمع زیادی از وکلا، حقوق دانان و کارشناسان رونمایی و به امضای روحانی رسید. چشمان امیدوار ما نیز پیگیر وقایع امروز،  که با تدوین و رسمی شدن این قوانین، وضعیت حقوق شهروندی در کشورمان  بهبود یابد.

هم زمان با رونمایی منشور حقوق شهروندی سری به یکی از محلات جنوبی میزنم. تنگک و مدرسه ابتدایی آن. در ابتدای ورود به کوچه چرخ ماشین در یک چاله می افتد و با کمک رهگذران بیرون آورده می شود. کوچه هایی که فاضلاب در آن روان است و چاله و دست اندازی های فراوان دارند.

img_4096

کودکان زیادی نیز در کنار همین فاضلاب ها در رفت و آمدند، در جای دیگر زباله ها در کنار خانه متروکی میان منازل مسکونی دیگر، انباشت شده است و من به  نهضت سازندگی شورای شهر و شهرداری می اندیشم و برایم این سوال پیش می آید که شهروندان ساکن تنگک آیا شامل این نهضت می شوند؟ آیا حقوق شهروندی آنها برای شهرداری، استانداری، بهزیستی، آموزش و پروش، علوم پزشکی و…. مهم می باشد؟ مدیران ارشد استانی تا چه میزان دغدغه رفع معضلات شدید این مناطق را دارند؟ یا کارهای اولویت دارتری مانند عزل و نصب مدیران زیر دستی برای زهر چشم گرفتن از جناحی خاص، راه اندازی دهکده ای که نام گردشگری را یدک می کشد و هزینه کردن میلیاردها تومان در پروژه هایی که بیشتر بوی خودنمایی از آنها به مشام می رسد تا بالا بردن سطح رفاه افراد جامعه، نصب نشان های بیشمار دوره ای در سطح شهر، خراب کردن دویاره و چند باره میدان مرکزی شهر و… وجود دارد؟

دانش آموزان دختر در حال بیرون آمدن از مدرسه هستند. زنگ پایانی و رفتن به خانه.

همزمان با معاون مدرسه روبرو می شوم.  با او به گفت و گو می نشینیم. به گفته خانم خسروی در این مدرسه حدود ۱۷۵ دانش آموز دختر و ۱۵۱ دانش آموز پسر مشغول به تحصیل هستند. تعداد دانش آموزان در کلاس ها بین ۲۰ تا ۴۰ نفر در نوسان است.

از او در مورد بیشترین آسیبی که کودکان این منطقه با آن درگیر هستند می پرسم، او می گوید:« کودکان با آسیب های فراوانی از جمله طلاق، اعتیاد، سوء تغذیه ، فقر شدید و بیکاری والدین مواجهه هستند. ما گاهی دانش آموزانی داریم که بر اثر نخوردن غذای مناسب، از حال می روند. همچنین کودکانی هستند که بر اثر  مشکلاتی که ذکر کردم مانند جدایی والدین یا اعتیاد، دچار بهم ریختگی روحی شده و آن را  به شکل پرخاشگری و درگیری با دیگران بروز می دهند. تعداد این کودکان آسیب دیده و در معرض آسیب بسیار بالاست و ما در سامان دهی و پوشش آنها دچار مشکل هستیم. چرا که منابع و امکانات محدودست و نهادهای دولتی مرتبط نیز کمک چندانی نکرده اند.»

خسروی بیکاری و نداشتن شغلی مناسب را عامل دیگر بروز این آسیب ها می داند و می گوید: «هم اکنون مادران زیادی هستند که از همسران خود بنا علت های مختلف مانند اعتیاد جدا شده  و اکنون برای کسب در آمد دچار مشکل شده اند. از مراکز مختلف درخواست کمک برای راه اندازی مکانی  برای آموزش مهارت های مختلف و ایجاد کارآفرینی نموده ایم اما هنوز جوابی به ما داده نشده است. این زنان بعلت اینکه اینک خود سرپرست خانوار شده اند نیاز به آموزش و کسب مهارت برای رفع نیاز های مادی خود دارند.»

بیکاری نه تنها مشکل زنان سرپرست خانوار است، بلکه یک معضل فراگیر در این ناحیه  می باشد که مردان و زنان همگی با آن دست و پنجه نرم می کنند. همانطور که اکثر کارشناسان و جامعه شناسان متذکر شده اند فقر عامل بسیاری از ناهنجاری های اجتماعی می باشد.

*****

بند ص، ماده ۷۷- «حق شهروندان است که آزادانه و بدون تبعیض و با رعایت قانون، شغلی را که به آن تمایل دارند انتخاب نمایند و به آن اشتغال داشته باشند. هیچ‌کس نمی‌تواند به دلایل قومیتی، مذهبی، جنسیتی و یا اختلاف‌نظر در گرایش‌های سیاسی و یا اجتماعی این حق را از شهروندان سلب کند.»

و ماده ۷۸- «شهروندان از حق فرصت برابر در دسترسی به مشاغل و انتخاب آزادانه حرفه موردنظر خود طبق موازین قانونی به‌گونه‌ای که قادر به تأمین معاش خود به‌صورت منصفانه و آبرومندانه باشند، برخوردارند. دولت شرایط مناسب را برای تحقق این حق تضمین و بر آن نظارت می‌نماید.»

و همچنین ماده ۷۹- «حق شهروندان است که از آموزش‌های لازم درباره مشاغل بهره‌مند شوند….»

*****

برای حل بحران  تنگک نیاز به یک عزم و همت گروهی ست که نهادی دولتی و سازمان های مردم نهاد فعال در حوزه اجتماعی، محیط زیست و  مراکز خیریه بوشهر بصورت یک شبکه متمرکز با همکاری و تعامل در این خصوص ورود کنند و با هم افزایی و در نتیجه   بیشتر کردن قدرت عملیاتی خود به سمت مهار معضلات بی شمار این مناطق حرکت کنند.

نمای سوم….

با رونمایی از این منشور در دولت تدبیر و امید و مطرح شدن آن در سطح جامعه، می توان اندکی امیدوار شد که بلاخره بعد از سالهای زیادی این قوانین اولیه بطور خاص تدوین و ارایه شد. هر چند خود این منشور نیز بنا به نظر اندیشمندان و کارشناسان دارای ایراداتی است  که باید رفع شود.

همچنین منشور حقوق شهروندی ضمانت اجرایی خاصی ندارد، البته الهام امین زاده در این خصوص گفت:« برخی از بندهای منشور حقوق شهروندی ضمانت اجرایی در قوانین عادی دارد و برای بندهایی که ضمانت اجرایی ندارد لوایح مربوط به آن تهیه  و به مجلس ارائه می‌شود.»

به نظر بهمن کشاورز رییس اتحادیه کانون وکلا اینکه تلاش شود حقوق مردم که در فصل سوم قانون اساسی از آن گفت‌وگو شده موردبررسی و گردآوری و تشریح مجدد واقع شود، قطعاً حرکت مثبتی است اما به شرط اینکه از یک‌سو نسبت به آموزش فراگیر آن و از سو دیگر در خصوص برقراری ضمانت اجرا برای مواردی که ضمانت اجرا ندارد، دیگر اقدام شود.

****

فصل سرد آغاز شده، یکی از دغدغه های مهم خسروی، تهیه لباس مناسب برای کودکانش است همه کودکانی که او مادر معنوی شان می باشد. خانه ای به وسعت شهر، کودکان بسیاری هستند که این فصل های سرد را به سختی سپری می کنند.

آنها هیچ تصوری از حقوق خود ندارند و کسی هم به آنها این حق را نداده است. حق داشتن امکانات اولیه و….

با ترویج گفتمان حقوق شهروندی به سمت  هر چه پویاترشدن جامعه برویم. فعالین اجتماعی نیز با مرور و خوانش حقوق شهروندی و همچنین آموزش صحیح آن به دیگران می توانند باعث ارتقاء سطح آگاهی عموم جامعه شوند تا افراد در یک حرکت مدنی و قانونی به حقوق حقه خود برسند.

 

نظرات
کاوه

احقاق حقوق شهروندی آن نیست که دولت ها آن را بر ملت ها ارزانی کنند و ببخشایند…
حقوق شهروندی در پی یک بلوغ و گذر از نابالغی در یک مسیر تاریخی آفریده خواهد شد.
حقوق شهروندی و مدنیت بر پایه آگاهی و گذار از نادانی و یا عبور از بحران بیشعوری اجتماعی شکل خواهد گرفت.
آنگاه که بپذیریم مدنیت مرهمی است که به ما اجازه میدهد موافقانه و به گونه ایی صمیمانه و خوشایند، مخالفت کنیم و بدانیم نیاز داریم که بتوانیم بگوییم چرا مخالفیم و این حق را برای دیگری نیز رعایت کنیم.آن گاه میتوان از حکومت نیز بخواهیم حقوق شهروندی ما را رعایت کند(نه اینکه بر ما ببخشاید)و ما را در تعیین سرنوشت خویش آزاد بگذارد؛تنها با چنین رویکردی میتوانیم به خود و حکومت ها اثبات کنیم که از رکود و انفعال و از نابالغی تاریخیمان گذر کرده اییم.
غیر از این آنچه به عنوان حقوق شهروندی بر ما ارزانی شود نه حقوق است و نه به عرصه عمل خواهد رسید..
تامردمان همچنان در نابالغی روزگار سپری کنند و لزوم احقاق حقوق شهروندی و ارکان آن را درک ننمایند و بودن یا نبودن چنین قانونی برایشان تفاوت نداشته باشد،سند حقوق شهروندی جایی جز گاوصندوق مصوبه های بیشمار نخواهد داشت.

تیتردو

حمید موذنی
گفت و گو از: سودابه زیارتی مردم بوشهر، مردمی مظلوم و آرام هستند. به‌نظر شما آیا این یک ویژگی مثبت و افتخارآمیز برای بوشهری‌هاست؟ این خصوصیت تا چه اندازه باعث آسیب این مردم شده؟ شما فکر نمی‌کنید این مظلومیت تا حد زیادی مردم را از همدلیِ عملی نسبت به یکدیگر دور کرده است؟(باتوجه به این‌که […]
آرشیو

مقالات

محمود بدیه
کلیسای گریگوری
حمید موذنی
توسعه بدون مطبوعات آزاد رخ نمی‌دهد
اسلاوی ژیژک
به برهوتِ ویروسی (وایرال) خوش آمدید
محمد غمخوار
رفتار دوگانه کرونا در بوشهر
علی شیخ زاده
استندآپ کمدی و طنز در دنیای مدرن
احمدزیدآبادی
مجلس یازدهم؛ پدیده‌ای نوظهور؟
پدرام باقری
دو نکته درباره قتل رومینا
راضیه اشعثی
ما بر مخروبه ای از بنیان های زیستی نشسته ایم!!!
ایرن واعظ‌زاده
کامو و مفهوم عدالت
مبین کرباسی
هزارمیلیارد تومان کجاست؟
یاشار تاج‌محمدی
در سوگِ خویش‌کاران (تاملاتی در پروژه‌یِ فکریِ شاهرخِ مسکوب)
هانا موسوی
“جهان مد و کالا شدگی زنان “
مرتضی رضایی
به وقت تتلو… به وقت شجریان… به وقت گوگوش
اسلاوی ژیژک
پاندمیک؛ کرونا جهان را تکان می‌دهد
غزال ساکی
نقد فمینیستی شاهنامه
سید مسعود حسینی
نگاهی به “بیمار در بیمارستان”
آلن بدیو
در مورد وضعیتِ اپیدمی
اسلاوی ژیژک
ما گونه‌ای هستیم که به حساب نمی‌آید
نعمت الله فاضلی
به خانه برمی‌گردیم اما به کدام خانه؟
جواد کاشی
مرگ دورِهَم عروسی است
حمید موذنی
جهان و کرونا: امروز و فردا
روزبه آقاجری
میراث زنده یک مبارز سوسیالیست
امیر ارسلان ادیب
چه‌کسی در خانه نمی‌ماند؟
امین بزرگیان
بوردیو و خرید در مواقع اضطراری
مهسا اسدالله‌نژاد
نیروی چشم‌های خیره مردم
پدرام باقری
ما در وضعیتِ بی‌دولتی قرار گرفته‌ایم
امیر ادیب
دختران خیابان انقلاب و رهاسازی نیروی «امتناع»
جان ام بری
چگونه آنفلوآنزای دهشتناکِ ۱۹۱۸ در سراسر آمریکا شیوع یافت؟
پدرام باقری
دو نکته درباره پرسش و پاسخ در سنای آمریکا
سید مسعود حسینی
کورونا و کورا – مرگ و پروا
مهسا اسدالله‌نژاد
کرونا و دو مسئله‌ی «غیرطبیعیِ» آن
امیر ارسلان ادیب
آپارتاید کارگری
مصطفی مهرآیین
نابود کردن فرآیندها،نابود کردن زندگی و تولید خشونت
نوید کلهرودی
شرحی بر کتاب اندیشیدن و ملاحظات اخلاقی از هانا آرنت
سعید ربیعی
انقلاب لهستان: لخ‌والسا و اتحادیه‌ی کارگری
حمید موذنی
عشق در سالهای وبا
حمید موذنی
درس های سریال تاج و تخت
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
آرشیو