ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

دبورا مک کنزی
وینتر ایز کامینگ


وقتی کرونا، آنفولانزا و سایر ویروس‌های فصلی در فصل زمستان به هم برسند چه اتفاقی می‌افتد؟

نحوه‌ی تأثیر متقابل ویروس‌های فصلی با ویروس کرونا هنوز شناخته نشده است (ممکن است همه‌گیری جهانی را ضعیف‌تر یا شدید‌تر کند) بنابراین استفاده از واکسن آنفولانزا حیاتی است.

خوش‌بین‌ها امیدوار بودند کووید‌-۱۹ گرمای تابستان را تاب نیاوَرَد، آن امیدها اما محو شده است: این ویروس اخیراً در ایران، در میانه‌ی گرمای سوزان آن کشور، دوباره اوج گرفته است و در سنگاپورِ داغ و شرجی هم بدون هیچ مشکلی به کار خود ادامه داد.

ولی با فرارسیدن باران و سوزـ‌وـ‌سرمای پاییز و آنفولانزا و سرماخوردگیِ همراه آن چه اتفاقی برای کووید‌-۱۹ و برای ما خواهد افتاد؟ همه‌گیری زمستانه‌ی آنفولانزا، به‌ویژه، چه نقشی در میانه‌ی همه‌گیری جهانی کووید‌-۱۹ ایفا خواهد کرد؟

یک چیز روشن است. اَب اُستِرهاوس، ویروس‌شناس مرکز پژوهشی بیماری‌های نوظهور و منتقل‌شده از حیوانات در هانوفر، می‌گوید: «پاییز احتمالاً باید منتظر موج‌های کووید باشیم». او امیدوار است تا آن موقع شاید در معالجه‌ی موارد حاد بهتر عمل کنیم و شاید کشورهای بیشتری قادر به تست‌گیری، ردگیری و قرنطینه‌ی تمام مبتلایان و تماس‌های آن‌ها باشند و بهتر از حالا بتوانند ویروس را مهار کنند.

بزرگترین نگرانی در بریتانیا این است که آیا بیمارستان‌ها با بدبختی می‌توانند از عهده‌ی فصل آنفلولانزای زمستانی برآیند؟ آن‌ها امسال باید به همان‌اندازه برای کووید‌-۱۹ هم تقلا کنند چون هیچ نشانه‌یی وجود ندارد که این بیماری تا آن وقت تمام می‌شود‌ــــ و اگر سرما و شیوع سایر ویروس‌های زمستانی بر گسترش آن بیفزاید، اوج هم خواهد گرفت.

نخستین مشکلی که پدیدار خواهد شد تشخیص این مسأله است که بیمار به چه ویروسی مبتلا شده است. باربارا رث، از دانشگاه ناتینگهام، هشدار می‌دهد آنفولانزا، کووید‌-۱۹ و سایر بیماری‌های تنفسی فصلی از حیث علائم تقریباً از یکدیگر تمایزناپذیرند: حتی ازدست‌دادن حس چشایی و بویایی که بسیاری از افراد دچار آن می‌شوند منحصر به کووید‌-۱۹ نیست. او می‌گوید به تست‌های تشخیصی بیشتر و بهتری نیاز داریم چون تشخیص این تفاوت اهمیت دارد: پرسنل درمانی برای معالجه و مراقب از بیماران کووید‌-۱۹ به تجهیزات حفاظتی کامل نیاز دارند ولی می‌توان آن‌ها را در برابر آنفولانزا واکسینه کرد.

سئوال مهمی که جواب را نمی‌دانیم، این است: کووید‌-۱۹ با سایر ویروس‌ها چه می‌کند؟ ما هر سال در پاییز با رشته‌ شیوع‌های قابل‌پیش‌بینیِ ویروس‌های تنفسی مواجه‌ایم. این رشته شیوع‌ها با راینوویروس (علت اصلی سرماخوردگی معمولی) شروع می‌شود که در شهریور ماه هر سال با رفتن دانش‌آموزان به مدرسه و انتقال آن از طریق مخاط‌های‌شان شیوع می‌یابد. درحالی‌که لازم نیست به والدین گفته شود ولی بچه‌ها همان نسبتی را با سرماخودگی دارند که پشه‌ها با مالاریا.

وقتی بیشتر بچه‌ها در معرض راینوویروس قرار بگیرند و سیستم ایمنی‌شان فعال شود این ویروس فروکش می‌کند. آن‌وقت ویروس دیگری شایع می‌‌شود: ویروس سین‌سیشیال تنفسی یا RSV. این ویروس هر سال در ماه‌های اکتبر و نوامبر [۱۰مهر ماه تا ۱۰آذر ماه] موجب سرماخوردگی‌های خفیف در همه‌ی افراد می‌شود، ولی گاه در جوان‌ترین و پیرترین افراد موجب عفونت‌های تنفسی شدید‌ می‌شود. RSV آن‌قدر شایع است که تقریباً همه‌ی بچه‌های دوساله قبلاً به آن مبتلا شده‌اند و بیشتر از هر ویروس دیگری نوزادان را به‌خاطر سینه‌پهلو روانه‌ی بیمارستان می‌کند.

سپس RSV فروکش می‌کند و اپیدمی سالانه‌ی آنفولانزا فرامی‌رسد: در همه‌جا از اوائل زمستان تا بهار که عمدتاً ناشی از انتقال آن در بین کودکان است؛ ولی قربانیان اصلی آن سالخوردگان هستند: در بریتانیا به‌طور میانگین سالانه ۸هزار نفر از آنفولانزا می‌میرند. این جولان قابل‌پیش‌بینیِ بیماری‌های عفونی تقریباً همچون کارزار مغرضانه‌ی ویروس‌ها برای هرچه‌بیشترْ بیمار نگه‌داشتنِ مردم به‌نظرمی‌رسد‌ــــ به‌ویژه در خانواده‌هایی که بچه‌های کم‌سن‌وسال دارند.

ولی این تنها یکی از آثار و نتایج پدیده‌یی است که شناخت اندکی از آن داریم: «تداخلات ویروسی»: درحالی‌که یکی از این ویروس‌ها در یک شخص یا جمعیت مسلط می‌شود، بنا به برخی دلایل سایر ویروس‌ها نمی‌توانند جایی برای خود دست‌وپا کنند. در سپتامبر ۲۰۰۹ همه‌گیری جهانی آنفولانزای خوکی که داشت در سراسر جهان شایع می‌شد، باید قاعدتاً از قاره‌ی آمریکا به سوی اروپا حمله می‌بُرد. ولی همه‌گیری سالانه‌ی راینوویروس عملاً جلوی آن را گرفت. آنفولانزای شدیداً مسریِ جدید فقط زمانی غلبه یافت که راینوویروس‌ها فروکش کردند: RSV آن‌ها [راینوویروس‌ها] را به ته صف فرستاد و RSV فقط پس از فروکش‌کردن نخستین موج آنفولانزا وارد عمل شد.

حالا پرسش این است: در این جدال بین ویروس‌ها کووید‌-۱۹ در کجا قرار خواهد داشت؟ ایان مک‌کی از دانشگاه کوئیزلند می‌گوید همه‌ی ویروس‌ها این‌طور به‌نوبت وارد میدان نمی‌شوند. گاه چه بسا شما همزمان به دو ویروس مبتلا شوید. بنابراین سؤال این است: کووید‌-۱۹ از کدام نوع است؟

ما می‌دانیم که فرد مبتلا به آنفولانزا هم ممکن است به کووید‌-۱۹ دچار شود: نخستین قربانی کووید‌-۱۹ در خارج از چین یک مرد ۴۴ ساله‌ی فیلیپینی بود که به آنفولانزا هم مبتلا شده بود. ما هنوز با قطعیت نمی‌دانیم آیا ابتلای همزمان به آنفولانزا و کووید، دومی را تشدید می‌کند یا نه؛ ولی این واقعیت که آن قربانی فیلیپینی نسبتاً جوان بود نگران‌کننده است. فلورین کرامر از مدرسه‌ی پزشکی Mount Sinai در نیویورک می‌گوید: «ما تصور می‌کنیم این ابتلایِ همزمان نتایج جالبی نداشته باشد».

پزشکان بیمارستان تونجی در ووهان می‌گویند در ژانویه و فوریه‌ی امسال، هنگامی که کووید‌-۱۹ در شهر تثبیت شده بود، آنفولانزا هنوز هم در حال شیوع بود و بسیاری از بیماران به هر دو ویروس مبتلا بودند. به‌نظر می‌رسید ابتلای همزمانْ شانسِ بقای‌شان را در قیاس با افرادی که فقط کووید داشتند چندان تغییر نداده بود، ولی افرادی که به هر دو مبتلا شده بودند، آسیب قلبی بیشتری دیده بودند و التهاب‌های مهارنشدنی (واکنش بیش‌ازحد سیستم ایمنی که بسیاری از بیماران مرحله‌ی آخر کووید را می‌کُشد) در آن‌ها بیشتر و زودتر بود.

البته در جاهای دیگری معدودْ فرصت‌هایی برای پی‌بردن به نحوه‌ی وقوع این ابتلای همزمان داشته‌ایم. مارس گذشته، کووید‌-۱۹ همزمان با به‌پایان‌رسیدن فصل آنفولانزا به اروپا یورش بُرد، درحالی‌که منع تردد و تعطیلی کسب‌وکارها مانع از گسترش آنفولانزا و نیز کووید در استرالیا شد و موجب شد فصل آغازین آنفولانزا سرکوب شود. ولی با محدودیت‌های کمتری که احتمالاً پاییز امسال در نیمکره‌ی شمالی شاهد خواهیم بود، ویروس‌های فصلی و کووید شاخ‌به‌شاخ خواهند شد.

اگر تداخل ویروسیِ قابل‌توجهی وجود داشته باشد، خوش‌بین‌ها امیدوارند اپیدمی پاییزه‌یی که بچه‌ها به بار می‌آورند شاید کووید‌-۱۹ را مهار کند، همان کاری که این ویروس‌ها با همدیگر می‌کنند. ولی آن ویروس‌ها بیشتر توسط بچه‌ها منتقل می‌شوند، درحالی‌که به‌نظرمی‌رسد کووید عمدتاً توسط بزرگسالان شیوع پیدا می‌کند: چه بسا این ویروس‌ها صرفاً به موازات همدیگر گسترش می‌یابند: به‌طور جداگانه در بین بچه‌ها و بزرگسالان. این شاید بدان معنی باشد که افراد بیشتری در مجموع بیمار و بدحال می‌شوند، بیمارانی که برای گرفتن تخت‌های بیمارستانیِ به‌سرعتْ روبه‌کاهش با یکدیگر رقابت می‌کنند.

از سوی دیگر، شواهدی که نشانگر متفاوت‌بودن سلول‌های مورد تهاجم کووید‌-۱۹ است، به معنای منتفی‌بودن تداخل ویروسی است‌‌ـــــ اتفاقی که اگر رخ دهد امکان ابتلای همزمان به راینوویروس و RSV و آنفولانزا را فراهم می‌کند و احتمالاً موجب می‌شود افراد بیشتری به‌طرز جدی‌تری بیمار شوند. اُسترهاوس می‌گوید: «ما باید امیداوار باشیم که بهترین سناریو رخ می‌دهد و همزمان آماده‌ی بدترین سناریو باشیم».

و این اساساً به معنای آمادگی برای آنفولانزاست چون این تنها ویروسی است که برای آن داروی ضدویروس و واکسن داریم (علی‌رغم سال‌ها تلاش گسترده برای ساخت واکسنی برای RSV هنوز در این حوزه موفق نشده‌ایم). کرامر می‌گوید: «این یعنی آن که واکسن آنفولانزا بزنید».

به دلیل آن که ویروس آنفولانزا مدام تکامل می‌یابد باید هر سال خود را در برابر آن واکسینه کنیم. هر سال در فوریه ویروس‌شناس‌ها می‌کوشند پیش‌بینی کنند در زمستان پیشِ رو کدام ویروس‌ها شیوع پیدا می‌کنند و، سپس، کارخانه‌های واکسن‌سازی شروع به پرورش ویروس‌های واکسن در تخم‌مرغ‌ها می‌کنند‌ــــ طی فرایندی که شش‌ماه طول می‌کشد و از دهه‌ی ۱۹۴۰ باب شده است.

پس آن‌هایی که می‌خواهند از آنفولانزا پرهیز کنند باید در پاییز، قبل از آن که ویروس هجوم بیاورد، واکسن بزنند. حتی اگر حدس دانشمندان درست باشد این کار در بهترین حالت ۷۰درصد مؤثر است‌ـــــ ولی از هیچ بهتر است.

در بریتانیا این واکسن معمولاً برای زنان باردار، افراد بالای ۶۵سال، دانش‌آموزان و کسانی تجویز می‌شود که به سبب بیماری‌های زمینه‌یی اصلی، مانند دیابت، فشار خون بالا و یا بیماری‌های ریوی، در معرض بیشترین خطر هستند‌ــــ این بیماری‌ها عمدتاً همان‌هایی هستند که خطر کووید‌-۱۹ را برای شخص افزایش می‌دهند. به‌گفته‌ی کرامر «امسال همه باید این کار را انجام دهند» چون کووید‌-۱۹ می‌تواند این خطر را برای همه‌ی افراد افزایش دهد.

دلیل آن تا حدی به این برمی‌گردد که آن افردی که معمولاً واکسن آنفولانزا نمی‌زنند (چون جزو گروه‌های پرخطر نیستند) چه بسا به سبب ابتلای همزمان به کووید‌-۱۹ بالاخره شدیداً بیمار شوند و از این دو تا ما فقط می‌توانیم از آنفولانزا پیشگیری کنیم. علاوه بر این، هر سال افرادی که رسماً به واکسن آنفولانزا نیاز ندارند به سبب مشکلاتی (که معمولاً سینه‌پهلو است) کارشان به بیمارستان کشیده می‌شود و این موجب واردشدن فشار مضاعفی بر بیمارستان‌ها خواهد شد. بدتر آن که، احتمال بیشتری هست که این افراد در هنگام بستری‌بودن در بیمارستان همزمان به کووید‌-۱۹ نیز مبتلا شوند.

هرچند فرایند تولید انبوه واکسن آنفولانزا برای زمستان بعد در جریان است و کارخانه‌های واکسن‌سازی می‌گویند تا آنجا که ممکن باشد دُزهای بیشتری از آن را تولید می‌کنند، ولی آن‌ها پیش‌بینی می‌کنند میزان تقاضا از میزان تولید پیشی بگیرد، چون تمام کشورها در سراسر دنیا با زمستانی از آنفولانزا و کووید‌-۱۹ مواجه‌اند. وزیر بهداشت بریتانیا، مت هنکاک، این هفته «بزرگ‌ترین برنامه‌ی واکسیناسیون آنفولانزا در تاریخ» را اعلام کرد؛ در این بین طبق گزارش‌ها NHS [نظام درمانی ملی بریتانیا] میلیون‌ها دُز واکسن بیشتر نسبت به ۲۵ میلیونی که هر سال سفارش می‌دهد، خریده است. ولی معلوم نیست چقدر واکسن در دسترس خواهد بود.

NHS England در ماه مه به پزشکان هشدار داد از ذخیره‌ی سهمیه‌ی کامل واکسن‌شان مطمئن شوند و تلاش مضاعفی به عمل آورند تا اطمینان حاصل کنند افراد معمولی به‌طور کامل واکسینه شده‌اند تا در زمستان بعد تا آنجا که ممکن است از فشار بر بیمارستان‌ها کاسته شود‌‌ــــ هرچند شاید واکسینه‌کردنِ افرادْ دشوارتر از آنچه فکر می‌کنیم باشد، چیزی مانند تهیه‌ی ابزار حفاظتی کادر درمان علیه کووید‌-۱۹ (پروژه‌یی که در بریتانیا دشوار و جنجالی شد).

NHS همچنین امیدوار است تمام پرسنل درمانی واکسینه شوند. ولی تا کنون هیچ طرحی برای گسترش واکسیناسیون‌ها به افراد دیگر وجود ندارد‌ــــ سوای درخواست‌های رهبر حزب کارگر، کِیر ستارمر، برای واکسینه‌کردن رایگان افراد بالای ۵۰سال در برابر آنفولانزا که گفته می‌شود در دست بررسی است چون این کار مستلزم ۱۰ میلیون دُز بیشتر از این واکسن خواهد بود.

کرامر می‌گوید تامیفلو، داروی ضدویروسی که برای درمان موارد حاد آنفولانزا حیاتی است و در همه‌گیری جهانی سال ۲۰۰۹ جان افراد زیادی را نجات داد، برای کاستن از فشاری که بر بیمارستان‌ها وارد می‌شود، مفید خواهد بود. ولی تصور می‌شود موجودی این دارو در اروپا کم باشد.

بدترین سناریو این خواهد بود که آنفولانزای امسال از نوع آنفولانزای فصلی کنونی نباشد، آنفولانزای کنونی تا حد زیادی به آنفولانزایی مربوط است که پارسال و سال قبل از آن شاهد بودیم و همه نسبت به آن تا حدی مصون هستیم. گاهی یک ویروس آنفولانزایِ تماماً جدیدی ظاهر می‌شود که افراد معدودی در برابر آن مصونیت دارند‌ــــ در چنین مواقعی است که می‌گوییم آنفولانزا «پاندمی» شده است. اگر این اتفاق بیفتد، نه فقط واکسنی که در حال تهیه‌ی آن هستیم در برابر آن مؤثر واقع نخواهد شد بلکه تا شش‌ماه بعد هم خبری از واکسن جدید نخواهد بود.

از حیث شدت، مرگ‌ومیر ناشی از همه‌‌گیری جهانی سال ۲۰۰۹ افزایش چندانی در قیاس با یک آنفولانزای معمولی و البته بد نداشت‌ــــ گرچه قربانیان آن عوض آن که طبقِ معمول هشتادساله‌ها باشند، عمدتاً افرادی بودند که در دهه‌ی چهارم زندگی‌شان بودند. ولی دلیل این عدم‌تفاوت [و شدید نبودن همه‌‌گیری جهانی سال ۲۰۰۹] این بود که ویروس از قضا توسط پروتئین‌های سطحی حمل می‌شد که همه‌ی متولدین قبل از ۱۹۵۷ در برابر آن ایمنی داشتند، چون شبیه آنفولانزایی بود که در آن موقع شایع بود. اما ما لزوماً دوباره این‌قدر خوش‌شانس نخواهیم بود.

ماه پیش دانشمندان چینی هشدار دادند نشانه‌های نگران‌کننده‌یی از شروع گسترش یک نوع آنفولانزای خوکی در آنجا وجود دارد. این اتفاق تا کنون رخ نداده است ولی این هشداری است از این که همه‌گیری‌های جهانی آنفولانزا می‌توانند در هر زمانی اتفاق بیفتد.

چشم‌انداز یک همه‌گیری جهانی آنفولانزا، که در میانه‌ی همه‌گیری جهانی موجود کووید‌-۱۹ به ما یورش بیاورد، ترسناک است. این می تواند میزان مرگ‌ومیرها را افزایش دهد و بیمارستان‌ها را در همه جا از پا دربیاورد.

هرچند احتمالاً خبرهای خوشی هم در آن جبهه [انسان‌ها] وجود دارد. راه‌حل اساسی این است که به جای ساخت مستمر و سالانه‌ی واکسن آنفولانزا برای آنفولانزاهای فصلی و پاندمی‌ها، یک واکسن دائمی بسازیم؛ واکسنی که با هدف‌قراردادن بخش‌هایی از ویروس که در همه‌ی آنفولانزاها مشترک‌اند، در پیشگیری از همه‌ی آن‌ها مؤثر واقع شود.

[در آن صورت] می‌توانیم نظیر سایر بیماری‌ها با یک یا دو بار تزریق واکسنْ خودمان را در برابر همه‌ی آنفولانزاها واکسینه کنیم و بی‌توجه به آنچه ویروس آنفولانزا می‌کند، مصون بمانیم. ما حتی می‌توانیم واکسنی اصلی برای همه‌ی مردم ذخیره کنیم تا اگر گونه‌ی بدی از همه‌گیری جهانی به ما هجوم آورد و مردم تصمیم به زدن واکسن بگیرند، آماده باشیم.

به‌واقع ساختن یک واکسن « کلّی» برای آنفولانزا سال‌هاست که در آزمایشگاه‌های پژوهش‌های علمی در حال انجام بوده ولی هیچ‌کدام‌شان پیشرفت چندانی نداشته است. ولی هیچ کدام‌شان تاکنون آن آزمایش‌های گران و کاملی را که باید برای سنجش ایمنی و تأثیر واکسن بر روی چندین هزار تن انجام شود (قبل از فرستادن آن به بازار) شروع نکرده‌اند.

پژوهشگران می‌گویند دلیل آن این است که معمولاً فقط یک کارخانه‌ی بزرگ ساخت واکسن می‌تواند از عهده‌ی سازماندهی و انجام چنین آزمایشی برآید. ولی سودهیِ پروژه‌ها برای کارخانه‌ها اهمیت بسیار زیادی دارد و، در نتیجه، علاقه‌ی اندکی برای ساخت واکسن کلّی آنفولانزا وجود داشته است. یکی از دلایل این است که این کار به معنای جایگزین‌کردن واکسن‌های کنونی (واکسن‌هایی که مردم باید هر سال یک‌بار آن را بخرند) با واکسنی است که مردم در زندگی‌شان فقط یک یا چند بار به آن نیاز خواهند داشت [در نتیجه اصلاً صرفه‌ی اقتصادی ندارد].

ولی سرانجام نخستین آزمایشات گسترده و کامل برای یک ساخت یک واکسن کلّی دارد آغاز می‌شود، پروژه‌یی که بانک European Investment آن را تأمین مالی می‌کند. در اول جولای کارخانه‌ی Biondvax اعلام کرد که آزمایش واکسن کلّی‌اش بر روی ۱۲۴۰۰ نفری که این واکسن پارسال به آن‌ها تزریق شده بود به پایان رسیده است و انتظار می‌رود نتایج نهایی آن تا آخر امسال معلوم شود. دانشمند ارشد این کارخانه، تامی بن‌ـ‌یِدیدیا، می‌گوید اگر نتایج آزمایشات خوب باشد این کارخانه از همین حالا آمادگی تولید سالانه ۲۰ میلیون دُز از آن را دارد و می‌تواند برای تولید انبوه آن کارخانه‌های بیشتری بسازد. پس شاید سال بعد این مشکل را نداشته باشیم. ولی برای اولین فصل واقعیِ تلاقی آنفولانزا با کووید‌-۱۹ در زمستان امسال فقط می‌توانیم امیدوار باشیم که تعداد کافی از مردم واکسن موجود را استفاده کنند تا از این طریق مانع دردسرهای بیشتر شویم‌‌ــــ هم برای آن‌ها و هم برای نظام‌های سلامت در سراسر دنیا.

* «زمستان در راه است». جمله معروف سریال بازی‌ تاج‌وتخت. به معنای کلیِ ظهور خطری بزرگ و پیشِ رو بودن دورانی بسیار سخت به کار می‌رود.

ترجمه‌یی از گزارش زیر که در تاریخ ۱۹ جولای ۲۰۲۰ در وب‌سایت گاردین منتشر شده است:

https://www.theguardian.com/society/2020/jul/19/what-happens-when-flu-meets-covid-19

اخبار مرتبط
نظرات

تیتردو

حمید موذنی
ویروس کرونا بیش از همه‌ی اعضای بدن، به سراغ دست‌ها‌یمان رفته است. بیش از هرچیز رعایت روش‌های بهداشتی و علی‌الخصوص شستن‌دست‌ها ضرورت پیدا کرده است. حتی پیام‌های تبلیغاتی مربوط به دست هاست: «دست ها را بیست ثانیه و به صورتی دقیق بشوئید» فروید ظاهرن به دلیل انتقال ویروس از دست هااست که ترس ما بیش‌تر […]
آرشیو

مقالات

اسلاوی ژیژک
به برهوتِ ویروسی (وایرال) خوش آمدید
محمد غمخوار
رفتار دوگانه کرونا در بوشهر
علی شیخ زاده
استندآپ کمدی و طنز در دنیای مدرن
احمدزیدآبادی
مجلس یازدهم؛ پدیده‌ای نوظهور؟
پدرام باقری
دو نکته درباره قتل رومینا
راضیه اشعثی
ما بر مخروبه ای از بنیان های زیستی نشسته ایم!!!
ایرن واعظ‌زاده
کامو و مفهوم عدالت
مبین کرباسی
هزارمیلیارد تومان کجاست؟
یاشار تاج‌محمدی
در سوگِ خویش‌کاران (تاملاتی در پروژه‌یِ فکریِ شاهرخِ مسکوب)
هانا موسوی
“جهان مد و کالا شدگی زنان “
مرتضی رضایی
به وقت تتلو… به وقت شجریان… به وقت گوگوش
اسلاوی ژیژک
پاندمیک؛ کرونا جهان را تکان می‌دهد
غزال ساکی
نقد فمینیستی شاهنامه
سید مسعود حسینی
نگاهی به “بیمار در بیمارستان”
آلن بدیو
در مورد وضعیتِ اپیدمی
اسلاوی ژیژک
ما گونه‌ای هستیم که به حساب نمی‌آید
نعمت الله فاضلی
به خانه برمی‌گردیم اما به کدام خانه؟
جواد کاشی
مرگ دورِهَم عروسی است
حمید موذنی
جهان و کرونا: امروز و فردا
روزبه آقاجری
میراث زنده یک مبارز سوسیالیست
امیر ارسلان ادیب
چه‌کسی در خانه نمی‌ماند؟
امین بزرگیان
بوردیو و خرید در مواقع اضطراری
مهسا اسدالله‌نژاد
نیروی چشم‌های خیره مردم
پدرام باقری
ما در وضعیتِ بی‌دولتی قرار گرفته‌ایم
امیر ادیب
دختران خیابان انقلاب و رهاسازی نیروی «امتناع»
جان ام بری
چگونه آنفلوآنزای دهشتناکِ ۱۹۱۸ در سراسر آمریکا شیوع یافت؟
پدرام باقری
دو نکته درباره پرسش و پاسخ در سنای آمریکا
سید مسعود حسینی
کورونا و کورا – مرگ و پروا
مهسا اسدالله‌نژاد
کرونا و دو مسئله‌ی «غیرطبیعیِ» آن
امیر ارسلان ادیب
آپارتاید کارگری
مصطفی مهرآیین
نابود کردن فرآیندها،نابود کردن زندگی و تولید خشونت
نوید کلهرودی
شرحی بر کتاب اندیشیدن و ملاحظات اخلاقی از هانا آرنت
سعید ربیعی
انقلاب لهستان: لخ‌والسا و اتحادیه‌ی کارگری
حمید موذنی
عشق در سالهای وبا
حمید موذنی
درس های سریال تاج و تخت
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
اسلاوی ژیژک
وقتی گزینه‌هایِ پیش‌ِ رو یکی از یکی بدترند
میشل فوکو
قدرتِ مقاومت‌کردن
آرشیو