ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

حمید موذنی
کرونا چگونه به کنترل اجتماعی دولت‌ها دامن می زند


کرونا در حال افزون‌کردن کنترل توسطِ لویاتان است. ترس از کرونا، باعث شده شهروندان دچار احساس فقدان امنیت شوند. زمانی که امنیت اجتماعی با بحران شدید، مواجه شود در اغلب موارد، مردم از دولت خود، تقاضای ایجاد امنیت می کنند. در این وضعیت ها، امنیت از آزادی و برابری نیز، مطالبه ی مهم تری شده و اولویت مهم تری پیدا می کند. از این روست که در زمان ترس های فراگیر و عدم امنیت، شهروندان از نو رابطه‌‌شان با دولت را تعریف می کنند؛ حتا دولت‌هایی که تا دیروز دوست خوبی برای شهروندان‌شان نبوده‌اند، نیز در این شرایط به دولت مقبول تغییر ماهیت می دهند.
در این میان خودِ دولت نیز در مواجهه با بحران خود را بازتعریف کرده است و به زعم برخی همچون جورجو آگامبن، دولت‌ از بحران‌های این‌چنینی سود می‌برد و تلاش می‌کند ابزارهایش برای کنترل و بازساماندهی مردم بهبود بخشد.
از این روست که می بینیم دولت های اقتدارگرا که شرایط برای ایجاد کنترل بیشتر را دارا نبودند از این فرصت استفاده کرده و سیاست های کنترلی و ابزار کنترل های خود را در این بازه ی زمانی افزایش می دهند. در دوران کرونا، دولت روسیه به بهانه ی کنترل کرونا، در اکثر خیابان ها و معابر دست به نصب دوربین های مدار بسته زد. دولت اسراییل به همین بهانه، دست به کنترل شبکه های اجتماعی و نفوذ به گوشی های هوشمند کرد، دولت چین نیز همچون روسیه دست به گسترش ابزار کنترلی خود زد و …

«توماس هابز» در اثر برجسته‌ی خود، «لویاتان» به موضوع اهمیتِ تاسیس دولت می‌پردازد. به زعم «هابز» انسان‌ها برای مالکیت، طمع و برآوردن خواسته‌های خود نسبت به یکدیگر خشونت می‌ورزند، دعوا و مرافعه راه می‌اندازند و بعضا به صورت گروهی به جنگ یکدیگر می‌روند. راه‌حل خروج از این وضعیت، تشکیل و تاسیس دولت است. هابز دولت را به لویاتان، هیولای دریایی بزرگی که در کتاب مقدس آمده تشبیه کرده تا نشان دهد کسی یارای مقابله با آن را ندارد. لویاتان یا دولت می‌تواند به نمایندگی از افراد از جنگ و خشونت انسان‌ها با یکدیگر جلوگیری کرده و تنها مرجع خشونت و رفع مرافعه شود. لویاتان به صورت کلی، برای جوامع انسانی مفید است. اما مشکل این است که به جز باید و نبایدهای عرفی و دینی که انسان را کنترل می‌کردند، امروزه دولت نیز در کنار آن‌ها به کنترل انسان‌ها می‌پردازد. در واقع مشکل اصلی فَربه شدن کنترل است، آن‌ هم از طریق شکل‌گیری تکنیک‌ها، سازمان‌ها و سازوکارهایی که در دوران جدید به وجود آمده‌اند و به لویاتان قدرت تجسس و کنترل بیشتری می‌دهند.
انسانی که این‌گونه کنترل شود، تجربه‌ی منحصر به‌فرد ندارد. هویت فردی ندارد و آزاد نیست. در اصل، مشخص نیست که ما باید برای باید و نبایدها، تصمیم گیری کنیم یا باید و نبایدها برای ما تصمیم‌گیری می‌کنند؟
با روی کار آمدن شبکه‌های اجتماعی و بمباران مُستمر اخبار و تبلیغات، انسان دیگر وجه سوژگی ندارد. هرچه جهان جلوتر می‌رود ما کنترل کمتری به زندگی و اراده‌ی خود داریم و در عوض، لویاتان قوی‌تر شده و کنترل بیشتری بر ما اعمال می‌کند و روز به روز ما را ابژه‌تر می‌کند.
اگر در وضعیت‌های گذشته، هیولای لویاتان بیشتر کنترلی از جنس پلیسی، خشن و همراه با ارعاب داشت اکنون کنترل‌ها، هژمونیک شده‌اند. لویاتان با شبکه‌های اجتماعی به ائتلاف رسیده‌اند و ما را به گونه‌ای جلو می‌برند که در تصور خود، دست به انتخاب زده‌ایم. اما این انتخاب، انتخاب آن‌ها بوده و ما حتی متوجه این وضعیت هم نمی شویم.
آپاراتوس‌ها و ایدئولوژی حاکم این پرده را بر چشم ما چنان گذاشته‌اند، که همین فرم از زیستن را درست می‌دانیم. لویاتان روز به روز به‌جای کاستن از منارعات ما ، در حال تخلیه‌ی اراده ماست. ما از وجود واقعی خود تهی شده‌ایم. اگر قبلا ناخوداگاه فردی(فروید) و ناخوداکاه جمعی(یونگ) پدران و نیاکان ما از درون کنترل‌مان می کردند؛ اکنون آن‌ها نیز متاثر از لویاتانِ رسوخ کرده در درون‌مان، تحت تاثیر این هیولا به کنترل ما دست می‌یازند. رهایی‌بخشی در ضعیف‌ترین وضعیت نیاز ما قرار گرفته و ما روز به روز از خود، تهی شده و به اجماع مسخّر شده‌ی تحت لوای لویاتان می‌پیوندیم. یک راه‌حل این است که جامعه بایست بر لویاتان، نظارت کند و لویاتان را مهار کند . در واقع، در کنار اقتدار لویاتان، جامعه مدنی نیز بایست به همان مقدار یا افزون تر، قدرتمند و فربه باشد. در صورتی که جامعه قدرت مند باشد، لویاتان بجای افزودن کنترل به مشارکت اجتماعی توجه می کند و در این تعامل ، جامعه به سمت توسعه به حرکت در می آید.

اخبار مرتبط
نظرات

تیتردو

حمید موذنی
ویروس کرونا بیش از همه‌ی اعضای بدن، به سراغ دست‌ها‌یمان رفته است. بیش از هرچیز رعایت روش‌های بهداشتی و علی‌الخصوص شستن‌دست‌ها ضرورت پیدا کرده است. حتی پیام‌های تبلیغاتی مربوط به دست هاست: «دست ها را بیست ثانیه و به صورتی دقیق بشوئید» فروید ظاهرن به دلیل انتقال ویروس از دست هااست که ترس ما بیش‌تر […]
آرشیو

مقالات

اسلاوی ژیژک
به برهوتِ ویروسی (وایرال) خوش آمدید
محمد غمخوار
رفتار دوگانه کرونا در بوشهر
علی شیخ زاده
استندآپ کمدی و طنز در دنیای مدرن
احمدزیدآبادی
مجلس یازدهم؛ پدیده‌ای نوظهور؟
پدرام باقری
دو نکته درباره قتل رومینا
راضیه اشعثی
ما بر مخروبه ای از بنیان های زیستی نشسته ایم!!!
ایرن واعظ‌زاده
کامو و مفهوم عدالت
مبین کرباسی
هزارمیلیارد تومان کجاست؟
یاشار تاج‌محمدی
در سوگِ خویش‌کاران (تاملاتی در پروژه‌یِ فکریِ شاهرخِ مسکوب)
هانا موسوی
“جهان مد و کالا شدگی زنان “
مرتضی رضایی
به وقت تتلو… به وقت شجریان… به وقت گوگوش
اسلاوی ژیژک
پاندمیک؛ کرونا جهان را تکان می‌دهد
غزال ساکی
نقد فمینیستی شاهنامه
سید مسعود حسینی
نگاهی به “بیمار در بیمارستان”
آلن بدیو
در مورد وضعیتِ اپیدمی
اسلاوی ژیژک
ما گونه‌ای هستیم که به حساب نمی‌آید
نعمت الله فاضلی
به خانه برمی‌گردیم اما به کدام خانه؟
جواد کاشی
مرگ دورِهَم عروسی است
حمید موذنی
جهان و کرونا: امروز و فردا
روزبه آقاجری
میراث زنده یک مبارز سوسیالیست
امیر ارسلان ادیب
چه‌کسی در خانه نمی‌ماند؟
امین بزرگیان
بوردیو و خرید در مواقع اضطراری
مهسا اسدالله‌نژاد
نیروی چشم‌های خیره مردم
پدرام باقری
ما در وضعیتِ بی‌دولتی قرار گرفته‌ایم
امیر ادیب
دختران خیابان انقلاب و رهاسازی نیروی «امتناع»
جان ام بری
چگونه آنفلوآنزای دهشتناکِ ۱۹۱۸ در سراسر آمریکا شیوع یافت؟
پدرام باقری
دو نکته درباره پرسش و پاسخ در سنای آمریکا
سید مسعود حسینی
کورونا و کورا – مرگ و پروا
مهسا اسدالله‌نژاد
کرونا و دو مسئله‌ی «غیرطبیعیِ» آن
امیر ارسلان ادیب
آپارتاید کارگری
مصطفی مهرآیین
نابود کردن فرآیندها،نابود کردن زندگی و تولید خشونت
نوید کلهرودی
شرحی بر کتاب اندیشیدن و ملاحظات اخلاقی از هانا آرنت
سعید ربیعی
انقلاب لهستان: لخ‌والسا و اتحادیه‌ی کارگری
حمید موذنی
عشق در سالهای وبا
حمید موذنی
درس های سریال تاج و تخت
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
اسلاوی ژیژک
وقتی گزینه‌هایِ پیش‌ِ رو یکی از یکی بدترند
میشل فوکو
قدرتِ مقاومت‌کردن
آرشیو