ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

حمید موذنی
کافه و کافه‌نشینی در بوشهر


کافه و کافه‌نشینی در شهر بوشهر در این سال‌ها رواج زیادی یافته، کافه‌ها در بوشهر همچون دیگر نقاط کشور بیش از هر زمان دیگری مردم و به‌ویژه جوانان را به خود علاقه‌مند کرده است. در بوشهر نیز که بیشتر فصول سالش شرجی و عرق‌ریزان بوده و همچنین فاقد اماکن و امکانات تفریحی درخوری برای شهروندان و گروه‌های مختلف جامعه می‌باشد، طبیعتاً استقبال زیادی از این اماکن عمومی همچون کافه و رستوران می‌شود تا مردم بتوانند ساعاتی در آن علاوه بر صرف غذا، به صرف گفتگو و تبادل نظر با یکدیگر بپردازند. اما الزاماً این کافه نشینی جوانان به مذاق همگان خوش نمی‌آید و برخی از گروه‌های اجتماعی را نگران کرده است. نمونۀ آن گزارش اخیر صدا و سیمای ملی است که در گزارشی به آسیب شناسی از کافه نشینی در کشور پرداخته است.

تعدد و تنوع کافه‌های بوشهر(دکوراسیون، غذا و نوشیدنی، عناوین متفاوت، محتوا و برنامه‌های خاص و …) در دو – سه سال اخیر، پدیده‌ای است که حاصل دنیای مدرن امروزی بوده است. سیراف‌خبر در بررسی و تحلیل بیشتر این موضوع و اینکه آیا اساساً کافه نشینی مولد آسیب برای شهروندان است گفتگویی با حمید مؤذنی؛ منتقد اجتماعی ترتیب داد و فرهنگ کافه نشینی را به گفتگو نشست.

پیشینۀ کافه نشینی در شهر بوشهر به چه صورت بوده؟ آیا کافه‌ها فضایی بوده اند که در تاریخ بوشهر ایفاگر نقش باشند؟
یکی از ضعف‌های تاریخی بندر بوشهر، عدم ساخت و تعبیه حوزۀ عمومی شهری در معماری آن می‌باشد. حوزۀ عمومی شهری، نماد دموکراسی شهری است و تقویت‌کنندۀ جامعۀ مدنی است. با اینکه برساخت اجتماعی این بندر مبتنی بر پذیرا بودن دیگری است و موسیقی و معماری این شهر نیاز فرهنگ‌های متفاوت می‌باشد، با این حال در معماری بافت تاریخی بوشهر فضایی برای حوزۀ عمومی در نظر گرفته نشده است.

افزایش کافه‌ها و کافه‌نشینی در بوشهر، پاسخ به یک نیاز اجتماعی می‌باشد؛ پاسخی که گسترۀ آن ملی است. شهروندان و به‌ویژه جوانان، از رعایای ابژه به شهروندان سوژه تغییر ماهیت داده‌اند ‌و در نتیجۀ این برساخت اجتماعی، نیاز به اماکنی برای گفتگو، تبادل‌نظر و احساس تعلق به این گفتمان مدرن را دارند

در واقع، این موضوع در دوران گذشته فاقد معنا بوده و معماری و ساخت چهارمحل (که بعدها از به‌هم‌پیوستن آن‌ها بوشهر شکل گرفت) بیش از هر چیز متأثر از جغرافیا و اقلیم بوده است. نحوۀ ساخت کوچه‌ها، میادین و جانمایی درب و پنجره‌ها بیش از هر چیز برای گریز از گرما و شرجی آب‌وهوا بوده و به‌همین دلیل فضاهای عمومی در شهر مد نظر قرار نگرفته. در اصل هم مردم بوشهر در زمان کار به‌سرعت خود را از خانه به محل‌ کار رسانیده و بعد از آن، برای فرار از گرما خود را سریعاً به خانه و حوزۀ خصوصی می‌رساندند که این رفت‌وبرگشت سریع، مجال و فرصتی برای گفتگو نمی‌داد تا فضاهای عمومی مبنی بر این نیاز اجتماعی در نظر گرفته شود. تنها فضاهای عمومی، فضای سنتی مساجد بود که در آن مونولوگ برقرار بوده است. بر همین اساس نیز می‌بینیم که انقلاب ۵٧ متأثر از فضای مساجد، به گفتمان انقلاب اسلامی تبدیل می‌شود.

با توجه به جمعیت و وسعت کم بوشهر در مقایسه با کلان شهرها، به نظر شما چه چیز باعث می‌شود یک شهر کوچک با حجم زیادی از کافه و رستوران که هر کدام نیز مطابق فرهنگ و سلیقۀ خاصی از افراد شکل گرفته، مواجه شود؟
افزایش کافه‌ها و کافه‌نشینی در بوشهر، پاسخ به یک نیاز اجتماعی می‌باشد؛ پاسخی که گسترۀ آن ملی است. شهروندان و به‌ویژه جوانان، از رعایای ابژه به شهروندان سوژه تغییر ماهیت داده‌اند ‌و در نتیجۀ این برساخت اجتماعی، نیاز به اماکنی برای گفتگو، تبادل‌نظر و احساس تعلق به این گفتمان مدرن را دارند و افزایش کافه‌ها و کافه‌نشینی نیز در چنین چارچوبی معنا می یابد.

تنوع و تفاوت یک ارزش‌اجتماعی است و شهروندان تلاش دارند که با نحوۀ پوشش، دکوراسیون مغازه‌ها و در اصل با هژمونیک ساختن سبک زندگی خود به این ارزش جهان مدرن، رخت واقعیت بپوشانند. جهان امروز و جامعۀ ما از تعصب، جزمیت و یک‌پارچه‌سازی تمامیت‌خواهانه رنج می‌برد. تنوع اجتماعی حاصل شده در این سال‌ها بازخورد مدنی شهروندان به این وضعیت است. رواداری، توان کاستن از تعصبات، خشونت‌ها و جزم‌اندیشی را در خود می‌پروراند و موجب ارتقاء سلامت اجتماعی می‌شود. در همین راستا، اینکه هر کافه به سلیقۀ مالک متفاوت از دیگر کافه‌هاست، یک موضوع ارزشمند است و جای نگرانی ندارد. این موضوع ضمن جذب مشتری، به تقویت مدارای اجتماعی نیز می‌افزاید.

به عملکرد «کافه حاج رئیس» در همین زمان کوتاه از تأسیس نگاه کنید. کافه در بافت تاریخی قرار دارد و میزبان انواع مراسم‌های فرهنگی و هنری است. نمایشگاه عکس، اکران فیلم، اجرای موسیقی، رونمایی از کتاب، به‌صحنه‌بردن تئأتر و از همه مهم‌تر، برگزاری سالانۀ فستیوال موسیقی کوچه که گروه‌های موسیقی نواحی مختلف کشور در بوشهر حضور می‌یابند

کارکردها و کج‌کارکردهای کافه‌ها را چطور ارزیابی می‌کنید؟

کافه‌ها حامل سنت روشنفکری‌ و مکانی برای گفتگو هستند. ادبیات و فرهنگ ایران بسیار وامدار فرهنگ کافه‌نشینی است و هم‌اکنون نیز در کافه‌ها شاهد حضور هنرمندان و دانشجویان هستیم که در خصوص مسایل مختلف فرهنگی، سیاسی و اجتماعی به بحث و تبادل‌نظر می‌پردازند. کافه‌ها ما را از سنت‌های مونولوگ‌محور و کشانده‌شده به حوزۀ خصوصی همچون شب‌نشینی، فاصله داده و با حوزۀ عمومی و گفتگو، پیوند داده است. البته نمی‌توان منکر این مهم شد که بی‌کاری، کمبود شادی، نبود اماکن تفریحی و ضعف برنامه‌ریزان فرهنگی نیز در افزایش گرایش به کافه‌نشینی دخیل می‌باشد.

فرآیند تجاری‌سازی کافه‌ها چه ارتباطی با توسعۀ اقتصادی و اشتغال و هم‌چنین صنعت توریسم دارد؟
کافه‌ها در تمام جهان؛ کارکرد اقتصادی، فرهنگی و گردشگری دارند. کافه‌ها حامل فرهنگ میزبان هستند و گردشگران حامل فرهنگ میهمان که همین امر به یک تبادل و تعامل فرهنگی پویا تبدیل می‌شود. نحوۀ دکور، پذیرایی و تنوع سرو غذا و طعم آن، جذابیت‌ فرهنگی برای مهمان و گردشگر کنجکاو دارد و حضور او را می طلبد که در نتیجۀ حضور گردشگر، کافه به عاملی اقتصادی و تقویت‌کنندۀ صنعت گردشگری و همچنین محلی برای گفتگوی بین‌فرهنگی تبدیل می‌گردد؛ برای مثال فرهنگ کافه نشینی در شهر بوشهر، به عملکرد «کافه حاج رئیس» در همین زمان کوتاه از تأسیس نگاه کنید. کافه در بافت تاریخی قرار دارد و میزبان انواع مراسم‌های فرهنگی و هنری است. نمایشگاه عکس، اکران فیلم، اجرای موسیقی، رونمایی از کتاب، به‌صحنه‌بردن تئأتر و از همه مهم‌تر، برگزاری سالانۀ فستیوال موسیقی کوچه که گروه‌های موسیقی نواحی مختلف کشور در بوشهر حضور می‌یابند و به‌همراه خود از سراسر کشور تماشاگر که در اصل گردشگر هستند، به‌همراه می‌آورند که بازتابی رسانه‌ای و بین‌المللی دارد. از این رو، به‌نظر می‌رسد کافه‌ها به‌جز مرکز گفتگو و صرف نوشیدنی‌ها، کارکرد دستگاه‌های رسمی، فرهنگی، هنری و گردشگری را نیز به‌نحو بهتری به‌عهده گرفته‌اند.

توسعۀ کافه‌ها چگونه ممکن است منجر به افزایش آسیب‌های اجتماعی شود؟

کافه‌نشینی فاقد آسیب‌های اجتماعی بوده و برعکس، مقوم سلامت اجتماعی است. کافه‌نشینی فرصتی برای ایجاد بستر گفتگو فراهم می‌سازد و تقویت حوزۀ عمومی را در خود می‌پروراند که بسیار هم ارزشمند است.

منبع : سیراف خبر

نظرات

تیتردو

در حوزه دشتي و تنگستان
سرویس خبر جامعه آنلاین: عصر امروز محمدحسین بکمی در گفتگو با جامعه آنلاین خبر اعلام نامزدی اش برای انتخابات مجلس را تایید کرد. لینک کوتاه:
آرشیو

مقالات

حمید موذنی
درس های سریال تاج و تخت
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
اسلاوی ژیژک
وقتی گزینه‌هایِ پیش‌ِ رو یکی از یکی بدترند
میشل فوکو
قدرتِ مقاومت‌کردن
حسام سلامت
در نقد اسطوره‌ی مردمِ همیشه خوب
حسین باقری
«فرو رفتنِ کلمه در فعلنِ پهلوها»
فرشاد پارسیان
حقوق و اخلاق در آرا بنتام
امیر محقق
۷ کتاب با موضوع «شهر» که باید بخوانیم
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
ساره واعظی لقب
«آبی یا صورتی»؟
آتنا مرکزی
نقش زنان در افزایش سرمایه های اجتماعی
آتنا مرکزی
خشونت علیه زنان: خشونت علیه جامعه
ملوین کانر
فرهنگ جوانان امروز ستایندۀ مرگ است
سمیرا بهزادی
فتوت ایرانی در دوره ایلخانی
محسن رنانی
فردا اول خلقت است
حمیدموذنی
یازدهم سپتامبر مبدا جهان جدید
ناصر فکوهی ۶۶
پیکان: ظهور و سقوط یک «افتخار ملی»
آتنا مرکزی
تبعیض جنسیتی در کابینه دوازدهم
مهدی یسری
مفهوم برنامه ریزی فرهنگی
ستاره تناور
مدنیت،شهروندی و کنش های معطوف به اخلاق
محمد رضا فولادی
چرخه حیات تروریسم جهادی در خاورمیانه
کیتی رویف
نویسندگان بزرگ چطور با مرگ زندگی کردند؟
محسن رنانی
جوانه‌های بلوغ در شمالِ جنوب
محمد فاضلی
کلنگ‌ها را غلاف کنید
نسرین ریاحی
مرزها در گام معلق لک لک ها
علی آتشی
جایی میان رمانس و خشونت
درک تامپسون
خودتان باشید
مهتا بذرافکن
چرا آب در ایران امنیتی شد؟
مسعود نیلی
در ضرورتِ کینه‌زدایی از سیاست
محمد فاضلی
باید خشمگین باشیم: بحران محیط زیست
تونی جات
از تاریخ چه آموخته‎ایم؟ احتمالاً هیچ
بهروز غریب‌پور
معلق در فضا
آتنا مرکزی
سهم زنان از امید
زیگمونت باومن
سلامتی و نابرابری
حمید موذنی
استاد ایرانی و آسیب شناسی چاپلوسی اجتماعی در ایران
اولریش بک و الیزابت بک‌گرنشایم
آشوب جهانی عشق
 
مصطفی ملکیان
در مصائب فقدان گفت و گو
حمید موذنی
کمدی اطلاع‌رسانی و تراژدی واقعیت خبر در ایران
آرشیو