ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

حسام سلامت
در نقد اسطوره‌ی مردمِ همیشه خوب

بر ادبیات ستایش‌گرانه‌ای که در سال‌های اخیر، از «۸۸» به بعد و مشخصاً از «بهار عربی» به این‌سو، حول مفهوم «مردم» شکل گرفت روحی عمیقاً فرمالیستی حاکم بوده است. توگویی هر کجا «مردم»ی در کار بود و اراده‌ی جمعی‌ای ساخته شد و جمعیتی پُرشور از راه رسید که در صفوفی به‌هم‌فشرده و متحد سودای آن را داشت که نظم چیزها را بر هم بزند و دولت را اسقاط کند «پیشاپیش» امری براستی رهایی‌بخش در شِرُف وقوع است و سیاست سرانجام آن سوژه‌ی راستین گمشده‌اش را یافته است. شیفتگی فرمالیستی به مردم، به این معنا، بیش از هر چیز خودش را در جلوه‌های نمایشی بروز داده است: قسمی سرخوشی رمانتیک از غلیان جمعیت، از زیبایی تجمع، از قدرت ازدحام؛ علاقه‌ای اروتیک به نفوس بی‌شماری که اراده‌ی زیباشان در عکس‌ها و فیلم‌ها اشک آدم را جاری می‌کند و رشک آدمی را برمی‌انگیزد که «آه! چه مردم مُصممی». در این میان آنچه اغلب نادیده می‌‌ماند پرسش از «محتوا»ی مردم است، اینکه این مردم چه می‌گوید و چه می‌خواهد، چگونه و از ترکیب کدام نیروها ساخته شده، برای ساخته‌شدن‌اش چه نیروهای دیگری را طرد کرده و بیرون گذاشته، چه افقی را نشانه رفته و تا کجا می‌خواهد پیش برود. «مردم» در بسیاری از تجلی‌های تاریخی‌اش عملاً یک مردم فاشیستی بوده است. به راحتی می‌توان نشان داد که در بسیاری از بزنگاه‌های سیاسی نه با یک «دموس» (demos) که، کاملاً برخلاف، با یک «اتنوس» (ethnos) طرفیم. به تعبیر دیگر، خیلی اوقات با مردمی مطرود که پیوندهای میان خود را از خلال ارتباط‌ها و گفتگوها و همبستگی‌ها ساخته‌اند و می‌روند تا جهانی گشوده‌تر و پذیرنده‌تر بسازند سروکار نداریم بلکه با یک قوم مواجهیم، با چیزی چون یک قبیله که اعضایش به واسطه‌ی اشتراک در خون، نژاد، سرزمین یا دولت «پیشاپیش» با یکدیگر به وحدت رسیده‌اند و به هم گره خورده‌اند و به اتکای همین «اشتراک پیشینی» چیزی کمتر از یک بستارِ محصورِ در خود و یک هویت فروبسته نیستند که می‌روند تا به سوای حفظ خلوص و یکپارچگی هر قسم «دیگری» را به مثابه‌ی یک مزاحم بدنام از شهر بیرون کنند. برای تشخیص دموس از اتنوس، برای تمیز یک مردم فاشیستی از مردمی دموکراتیک، باید دیدگانی هشیار و تیزبین داشت. اجتناب از مواجهه با پدیده‌های جهان از منظر «فرمالیسم نمایشی» نخستین شرط این تیزبینی و هشیاری است.

اخبار مرتبط
نظرات

تیتردو

در حوزه دشتي و تنگستان
سرویس خبر جامعه آنلاین: عصر امروز محمدحسین بکمی در گفتگو با جامعه آنلاین خبر اعلام نامزدی اش برای انتخابات مجلس را تایید کرد. لینک کوتاه:
آرشیو

مقالات

سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
اسلاوی ژیژک
وقتی گزینه‌هایِ پیش‌ِ رو یکی از یکی بدترند
میشل فوکو
قدرتِ مقاومت‌کردن
حسام سلامت
در نقد اسطوره‌ی مردمِ همیشه خوب
حسین باقری
«فرو رفتنِ کلمه در فعلنِ پهلوها»
فرشاد پارسیان
حقوق و اخلاق در آرا بنتام
امیر محقق
۷ کتاب با موضوع «شهر» که باید بخوانیم
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
ساره واعظی لقب
«آبی یا صورتی»؟
آتنا مرکزی
نقش زنان در افزایش سرمایه های اجتماعی
آتنا مرکزی
خشونت علیه زنان: خشونت علیه جامعه
ملوین کانر
فرهنگ جوانان امروز ستایندۀ مرگ است
سمیرا بهزادی
فتوت ایرانی در دوره ایلخانی
محسن رنانی
فردا اول خلقت است
حمیدموذنی
یازدهم سپتامبر مبدا جهان جدید
ناصر فکوهی ۶۶
پیکان: ظهور و سقوط یک «افتخار ملی»
آتنا مرکزی
تبعیض جنسیتی در کابینه دوازدهم
مهدی یسری
مفهوم برنامه ریزی فرهنگی
ستاره تناور
مدنیت،شهروندی و کنش های معطوف به اخلاق
محمد رضا فولادی
چرخه حیات تروریسم جهادی در خاورمیانه
کیتی رویف
نویسندگان بزرگ چطور با مرگ زندگی کردند؟
محسن رنانی
جوانه‌های بلوغ در شمالِ جنوب
محمد فاضلی
کلنگ‌ها را غلاف کنید
نسرین ریاحی
مرزها در گام معلق لک لک ها
علی آتشی
جایی میان رمانس و خشونت
درک تامپسون
خودتان باشید
مهتا بذرافکن
چرا آب در ایران امنیتی شد؟
مسعود نیلی
در ضرورتِ کینه‌زدایی از سیاست
محمد فاضلی
باید خشمگین باشیم: بحران محیط زیست
تونی جات
از تاریخ چه آموخته‎ایم؟ احتمالاً هیچ
بهروز غریب‌پور
معلق در فضا
آتنا مرکزی
سهم زنان از امید
زیگمونت باومن
سلامتی و نابرابری
حمید موذنی
استاد ایرانی و آسیب شناسی چاپلوسی اجتماعی در ایران
اولریش بک و الیزابت بک‌گرنشایم
آشوب جهانی عشق
 
مصطفی ملکیان
در مصائب فقدان گفت و گو
حمید موذنی
کمدی اطلاع‌رسانی و تراژدی واقعیت خبر در ایران
مارگارت پکسن
صلح چیست؟
آرشیو