ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

حسام سلامت
در نقد اسطوره‌ی مردمِ همیشه خوب

بر ادبیات ستایش‌گرانه‌ای که در سال‌های اخیر، از «۸۸» به بعد و مشخصاً از «بهار عربی» به این‌سو، حول مفهوم «مردم» شکل گرفت روحی عمیقاً فرمالیستی حاکم بوده است. توگویی هر کجا «مردم»ی در کار بود و اراده‌ی جمعی‌ای ساخته شد و جمعیتی پُرشور از راه رسید که در صفوفی به‌هم‌فشرده و متحد سودای آن را داشت که نظم چیزها را بر هم بزند و دولت را اسقاط کند «پیشاپیش» امری براستی رهایی‌بخش در شِرُف وقوع است و سیاست سرانجام آن سوژه‌ی راستین گمشده‌اش را یافته است. شیفتگی فرمالیستی به مردم، به این معنا، بیش از هر چیز خودش را در جلوه‌های نمایشی بروز داده است: قسمی سرخوشی رمانتیک از غلیان جمعیت، از زیبایی تجمع، از قدرت ازدحام؛ علاقه‌ای اروتیک به نفوس بی‌شماری که اراده‌ی زیباشان در عکس‌ها و فیلم‌ها اشک آدم را جاری می‌کند و رشک آدمی را برمی‌انگیزد که «آه! چه مردم مُصممی». در این میان آنچه اغلب نادیده می‌‌ماند پرسش از «محتوا»ی مردم است، اینکه این مردم چه می‌گوید و چه می‌خواهد، چگونه و از ترکیب کدام نیروها ساخته شده، برای ساخته‌شدن‌اش چه نیروهای دیگری را طرد کرده و بیرون گذاشته، چه افقی را نشانه رفته و تا کجا می‌خواهد پیش برود. «مردم» در بسیاری از تجلی‌های تاریخی‌اش عملاً یک مردم فاشیستی بوده است. به راحتی می‌توان نشان داد که در بسیاری از بزنگاه‌های سیاسی نه با یک «دموس» (demos) که، کاملاً برخلاف، با یک «اتنوس» (ethnos) طرفیم. به تعبیر دیگر، خیلی اوقات با مردمی مطرود که پیوندهای میان خود را از خلال ارتباط‌ها و گفتگوها و همبستگی‌ها ساخته‌اند و می‌روند تا جهانی گشوده‌تر و پذیرنده‌تر بسازند سروکار نداریم بلکه با یک قوم مواجهیم، با چیزی چون یک قبیله که اعضایش به واسطه‌ی اشتراک در خون، نژاد، سرزمین یا دولت «پیشاپیش» با یکدیگر به وحدت رسیده‌اند و به هم گره خورده‌اند و به اتکای همین «اشتراک پیشینی» چیزی کمتر از یک بستارِ محصورِ در خود و یک هویت فروبسته نیستند که می‌روند تا به سوای حفظ خلوص و یکپارچگی هر قسم «دیگری» را به مثابه‌ی یک مزاحم بدنام از شهر بیرون کنند. برای تشخیص دموس از اتنوس، برای تمیز یک مردم فاشیستی از مردمی دموکراتیک، باید دیدگانی هشیار و تیزبین داشت. اجتناب از مواجهه با پدیده‌های جهان از منظر «فرمالیسم نمایشی» نخستین شرط این تیزبینی و هشیاری است.

اخبار مرتبط
نظرات

تیتردو

حمید موذنی
ویروس کرونا بیش از همه‌ی اعضای بدن، به سراغ دست‌ها‌یمان رفته است. بیش از هرچیز رعایت روش‌های بهداشتی و علی‌الخصوص شستن‌دست‌ها ضرورت پیدا کرده است. حتی پیام‌های تبلیغاتی مربوط به دست هاست: «دست ها را بیست ثانیه و به صورتی دقیق بشوئید» فروید ظاهرن به دلیل انتقال ویروس از دست هااست که ترس ما بیش‌تر […]
آرشیو

مقالات

محمد غمخوار
رفتار دوگانه کرونا در بوشهر
علی شیخ زاده
استندآپ کمدی و طنز در دنیای مدرن
احمدزیدآبادی
مجلس یازدهم؛ پدیده‌ای نوظهور؟
پدرام باقری
دو نکته درباره قتل رومینا
راضیه اشعثی
ما بر مخروبه ای از بنیان های زیستی نشسته ایم!!!
ایرن واعظ‌زاده
کامو و مفهوم عدالت
مبین کرباسی
هزارمیلیارد تومان کجاست؟
یاشار تاج‌محمدی
در سوگِ خویش‌کاران (تاملاتی در پروژه‌یِ فکریِ شاهرخِ مسکوب)
هانا موسوی
“جهان مد و کالا شدگی زنان “
مرتضی رضایی
به وقت تتلو… به وقت شجریان… به وقت گوگوش
اسلاوی ژیژک
پاندمیک؛ کرونا جهان را تکان می‌دهد
غزال ساکی
نقد فمینیستی شاهنامه
سید مسعود حسینی
نگاهی به “بیمار در بیمارستان”
آلن بدیو
در مورد وضعیتِ اپیدمی
اسلاوی ژیژک
ما گونه‌ای هستیم که به حساب نمی‌آید
نعمت الله فاضلی
به خانه برمی‌گردیم اما به کدام خانه؟
جواد کاشی
مرگ دورِهَم عروسی است
حمید موذنی
جهان و کرونا: امروز و فردا
روزبه آقاجری
میراث زنده یک مبارز سوسیالیست
امیر ارسلان ادیب
چه‌کسی در خانه نمی‌ماند؟
امین بزرگیان
بوردیو و خرید در مواقع اضطراری
مهسا اسدالله‌نژاد
نیروی چشم‌های خیره مردم
پدرام باقری
ما در وضعیتِ بی‌دولتی قرار گرفته‌ایم
امیر ادیب
دختران خیابان انقلاب و رهاسازی نیروی «امتناع»
جان ام بری
چگونه آنفلوآنزای دهشتناکِ ۱۹۱۸ در سراسر آمریکا شیوع یافت؟
پدرام باقری
دو نکته درباره پرسش و پاسخ در سنای آمریکا
سید مسعود حسینی
کورونا و کورا – مرگ و پروا
مهسا اسدالله‌نژاد
کرونا و دو مسئله‌ی «غیرطبیعیِ» آن
امیر ارسلان ادیب
آپارتاید کارگری
مصطفی مهرآیین
نابود کردن فرآیندها،نابود کردن زندگی و تولید خشونت
نوید کلهرودی
شرحی بر کتاب اندیشیدن و ملاحظات اخلاقی از هانا آرنت
سعید ربیعی
انقلاب لهستان: لخ‌والسا و اتحادیه‌ی کارگری
حمید موذنی
عشق در سالهای وبا
حمید موذنی
درس های سریال تاج و تخت
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
اسلاوی ژیژک
وقتی گزینه‌هایِ پیش‌ِ رو یکی از یکی بدترند
میشل فوکو
قدرتِ مقاومت‌کردن
حسام سلامت
در نقد اسطوره‌ی مردمِ همیشه خوب
آرشیو