ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

نقدی تحلیلی-توصیفی بر نشان میدان انقلاب بوشهر

 

 

 

نوشتارِ پیشِ رو در نظر دارد با نگرشی توصیفی-تحلیلی به بررسی روندِ معیوب و پُرابهامی بپردازد که منجر به تصمیم گیری، تعریفِ پروژه، انتخابِ طراح، تأیید و تصویبِ طرحِ پیشنهادی و در نهایت اجرایِ اِلِمان میدان انقلاب بوشهر شده است.

اوایلِ پاییز سال گذشته تصاویری تحت عنوانِ “طرح اِلِمان میدان انقلاب بوشهر” در فضای مجازی منتشر گردید. عکس هایی که عنصری عمودی، خالی از حسِّ مکان، خاطره انگیزی، توجه به تعاملات اجتماعی، برنامه دهی عملکردی و حتی زیبایی های بصری(که حداقل نیاز چنین پروژه ای است) را به تصویر می کشیدند. این اِلِمان، چنان مغفولانه نسبت به بسترِ تاریخیِ ویژه ی پروژه، طراحی و ارائه گردیده بود که بیشتر به بازی ای کلیشه ای با اشکال و فرم های معماری می مانست تا طرحی عمیق و ماندگار.

در نخستین ساعات پس از انتشار تصاویر واکنش های گسترده ای از طیف های مختلف شهروندان در مواجهه با طرح در فضای مجازی مطرح گردید.[۱] دامنه این واکنش ها چنان وسیع شد که شورای اسلامی شهر بوشهر را ناگزیر به برگزاریِ نشستی میان کارفرما(شهرداری بندر بوشهر)، طراح، متخصصینِ این حوزه و کمیسیون عمرانی شورای شهر کرد. در این نشست که با حضور جمعی از متخصصین رشته های معماری، شهرسازی، مرمت بناهای تاریخی و مشاورِ طرح تفصیلی بافت تاریخی بوشهر برگزار گردید، نقدهای بنیادینی به طرح وارد شد؛ پاسخ های طراح نه تنها موجبات اقناع منتقدین را فراهم نیاورد، بلکه متخصصین را بیش از پیش متوجه درک نادرستِ وی از مساله طراحی در این میدان تاریخی نمود.[۲] در پایان جلسه جهت رفعِ هرگونه ابهام احتمالی در برداشت از کلام منتقدین، با انجام رأی گیری، قریب به اتفاق متخصصین مخالفتِ خود را با طرح پیشنهادی اعلام داشتند و بنا بر اعلام ریاست محترمِ کمیسیون عمرانی شورای شهر قرار بر بررسی مجدد طرح در کمیسیون مذکور گردید.

در همین حال و همزمان با این نشست، اجرایِ اِلِمان بدون هیچ وقفه ای در حال انجام بود و نشان از این داشت که شهرداری و شورای شهر بوشهر بدون اندک درنگی بر دیدگاه های کارشناسان و صرفاً تحت فشارِ افکارِ عمومی و نقدهای متخصصین اقدام به برگزاری نشستی نمایشی و تشریفاتی میان متخصصین و منتقدینِ طرح با کارفرما و طراح نموده اند. اُمید و انتظار آن بود که پس از این نشستِ تخصصی، ارگان های تصمیم ساز(شورای اسلامی شهر و شهرداری بوشهر) با تأمل در نظرات متخصصین نسبت به توقف اجرایِ اِلِمان و بازنگریِ اساسی در نحوه ی مواجهه با میدان تاریخی انقلاب بوشهر(به عنوان قلب تپنده بافت تاریخی شهر) اقدام نماید. اُمید و انتظاری که به گواه قرائنِ موجود برآورده نشد و حاصل آنکه، اِلِمانِ معیوب میدان انقلاب بوشهر در سایه حمایتِ تصمیم سازانِ اَمر و بی توجهیِ آشکار به نظرات کارشناسان به مرحله اجرا رسید.

در این میان شورای اسلامی شهر بوشهر که به تَبَعِ ماهیت خود نماینده ی “شهروندِ بوشهری” و ناظر بر فعالیت های شهرداری است نه تنها پرسش-گریِ مطلوب از شهرداری(به عنوانِ کارفرمای پروژه) را به جا نیاورد بلکه با چرخشی عجیب در قامتِ دفاع از کارفرما، طرح و طراح در مقابلِ نقدهای وارده از سوی شهروندان و متخصصین برآمد. حیرت آورتر آن که برخی از اعضایِ شورای اسلامی شهر بوشهر با لحنی به دور از شأنی که شایسته و بایسته نمایندگیِ مردم است در مقام تخطئه شهروندانِ مطالبه-گر برآمده و در یکی از موارد، طرحِ مذکور را برگزیده فراخوانِ معماری دانسته و معمارانِ بوشهری را در پی منفعتِ مالی و بی علاقه به همکاری با شورای اسلامی شهر خطاب می کند.[۳] ادعایی که با تأسف و به استناد مدارک موجود از اساس نادرست است.

امروز پس از گذشت شش ماه از معرفیِ آن طرح و علی رغم مخالفتِ همه جانبه شهروندان و متخصصینِ بوشهری، از اِلِمان میدان انقلاب در آستانه سال جدید رونمایی گردیده است. پروژه ای که با صرفِ هزینه از بیت المال، اجرایی شده و به وضوح و شهادتِ بازخوردها در فضای مجازی و حقیقی موردِ مخالفتِ طیف گسترده ی شهروندانِ بوشهری واقع گردیده است.

در گذر از نقش اساسی شورای اسلامی شهر بوشهر و در مرحله بعد شهرداری بندر بوشهر در به وجود آمدن این وضعیت، سویِ دیگرِ نقدِ پروژه، متوجه طرحِ اِلِمان میدان انقلاب بوشهر می باشد که در جلسات کارشناسی به تفصیل به آن پرداخته شده است.[۴] [۵] در پاسخ به نقدهای وارده، طراحِ پروژه در مقاطع مختلف در مقامِ معرفیِ طرحِ خود برآمده است. بخشِ عمده ای از پاسخ های وی معطوف است به پرسش هایی که توسطِ شهروندان و متخصصین مطرح شده اند. در این مجال با تحلیلِ محتوایی پاسخ های طراح، تلاش گردیده تا درنگی بر شیوه مواجهه ایشان با پرسش-گرانِ مختصص و غیر متخصص صورت بگیرد؛ شیوه ی مواجهه ای که در نوع خود از نازل ترین و ناصواب ترین شیوه های پاسخ-دهی به شهروندِ مطالبه-گر است؛ تخطئه، اتهام پراکنی و فرافکنی در جهتِ فرار از پاسخ-گویی.[۶]

در اولین مرحله و پس از انتشارِ تصاویرِ طرحِ اِلِمان در فضای مجازی، طراح با ابراز ناخرسندی از این اتفاق، فعالینِ اجتماعی را مورد هجمه قرار دادند. در پی اظهارنظرهای متخصصینِ این حوزه که از معماران مُجرب، نُخبه و خوش نامِ بوشهر بودند، طراح، ایشان را متهم به بی سوادی، سواستفاده از احساساتِ مردم و… کرده و به جای پاسخ-گویی به نقدهای مطرح شده یکی را شاعر، دیگری را سوار بر اسبِ احساساتِ مردم و… خطاب نمودند.

در مرحله بعد و در نشستِ کارشناسیِ طرح، طراح با برخوردهای هیجانی و آنی نه تنها پاسخِ درخوری به پرسش ها ندادند بلکه با چنگ انداختن به مفاهیمِ مختلف سعی در موجه جلوه دادنِ طرحِ خود داشتند؛ اقتباس از صدف و مرواریدِ درونِ آن، تشبیه به اسلام و قرآن در نهی انسان از گناه، رویش جوانه ای از دل خاک، استفاده ی ابزاری از عدد چهار به نمایندگی از چهارمحلِ بافتِ تاریخیِ بوشهر و… همگی نمونه هایی از تلاش نافرجام ایشان در اقناع منتقدین بودند. اکنون به تجربه می بینیم که هیچ یک از مواردِ فوق برایِ مخاطبانِ اثر خوانایی نداشته و باز-خوردِ مواجهه ی مردم با اِلِمان(گاه نقد، گاه تشبیه به غیر، گاه طنز، گاه هجو و گاه…) مویّدِ این مطلب است.

در نهایت واپسین و سخیف ترین واکنش طراحِ پروژه به نقدها سواستفاده از نامِ مبارکِ “اللّه” در توجیه طرحِ خود است. ایشان به وضوح در آخرین تلاش ها می کوشد با دست یازی به مقدّسات و هزینه کردن از مفاهیمِ مُطهّر و قُدسی از زیرِ بارِ پاسخ-گوییِ مناسب شانه خالی کرده و با این شیوه ی مذموم تلاش می نماید تا پرسش-گر را در تنگنای تقابل با این معانیِ ارزشی قرار داده تا بلکه به ناچار دست از پرسش-گری بشوید.(این شیوه ی استفاده ی ابزاری از مفاهیمِ قُدسی همچون قرآن، اسلام و انقلاب اسلامی در گفته ها و نوشته های ایشان مسبوق به سابقه است.)

آنچه از مجموعه واکنش های طراح به پرسش ها و نقدهای وارده به طرح(خواه از جانبِ شهروندان، خواه از جانبِ متخصصینِ این حوزه) برمی آید، مؤیّدِ این مطلب است که “خود-بزرگ-پنداری” و “بدبینی نسبت به منتقدین”، طراح را به ورطه ای کشانده است که  اصولاً نه تنها هیچ نقدی را بر اثرِ خود وارد نمی داند، بلکه در جای جایِ توضیحات خود، ضمن قیاس طرحِ اِلِمان با شاهکارهای فاخرِ معماریِ معاصرِ ایران وجهان(همچون بُرج آزادی تهران، مرکز فرهنگی ژورژ پُمپیدوی پاریس و…) شیفتگیِ خود را نسبت به اِلِمانِ کذایی آشکار می کند. بنا به همین دیدگاه نادرست، ایشان از یک سو شهروندِ غیرمتخصص را به دلیل آنچه نبود تخصص می خواند، شایسته ی پرسش-گری نمی داند و از سوی دیگر تلاش می کند تا شهروندِ متخصص را نیز با شیوه ی مندرس و باطلِ اَنگ-زنی از میدانِ پرسش-گری به دَر کند. تلاشی که البته نافرجام می ماند و خود منجر به باز تولید همان پرسش ها و پرسش های تازه تر می گردد.

باری، سلسله تصمیماتِ شتاب زده و به دور از تخصص گرایی توسط شهرداری بندر بوشهر و شورای اسلامی شهر بوشهر و بی توجهیِ عیان به هشدارها و نقدهای متخصصینِ این حوزه، اکنون ایشان را در مقامِ پاسخ گویی به شهروندان قرار می دهد.(روندی که البته بر بسیاری از پروژه های شهرداری بندر بوشهر حاکم و داستانِ اِلِمان میدان انقلاب تنها مشتی است نمونه ی خروار.)

امروز حاصلِ نادیده گرفتنِ نظراتِ شهروندان و تقابل با خردِ جمعی، برپایی اِلِمانی است آشفته و غافل از هویت، تاریخ، فرهنگ و معماریِ کم نظیرِ بوشهر. اِلِمانی که به مثابه هَجوی تلخ در برابر شهروندِ بوشهری قَد عَلَم کرده است.

 

 

 

 

 

بنیاد بوشهربان

جمعی از متخصصین رشته های معماری، طراحی شهری، مرمت بناهای تاریخی، طراحی منظر، سازه

فروردین۱۳۹۶

[۱] http://www.nasimjonoub.com/fa/posts/218779

[۲] http://yaranews.ir/news/10530

[۳] http://titreavalb.ir/?p=10536

[۴] http://yaranews.ir/news/10339

[۵] http://yaranews.ir/news/10641

[۶] مرجع این تحلیل، خوانشِ نظراتِ مخاطبین در فضای مجازی و حقیقی و پاسخ هاییست که ایشان و یا همکارانشان در مواجهه با نقد و پرسش های مطرح شده عنوان داشته اند.

اخبار مرتبط
نظرات

تیتردو

گفتگو با علی برزگر، مسئول جمعیت امام علی بوشهر
نام جمعیت امام علی را همۂ ما حداقل یک بار شنیده ایم. دیدن هر روزۂ کودکان کار بر سر چهار راه ها یا در پارک ها باعث شده کمابیش با نام این تشکل مردم نهاد و فعالیت هایش آشنایی نسبی داشته باشیم. لینک کوتاه:
آرشیو

مقالات

سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
حامد داراب
چرا داریوش آشوری روشنفکر است؟
محمدمهدی اردبیلی
غذا و وسوسه‌های شیطان
اسلاوی ژیژک
وقتی گزینه‌هایِ پیش‌ِ رو یکی از یکی بدترند
میشل فوکو
قدرتِ مقاومت‌کردن
حسام سلامت
در نقد اسطوره‌ی مردمِ همیشه خوب
حسین باقری
«فرو رفتنِ کلمه در فعلنِ پهلوها»
فرشاد پارسیان
حقوق و اخلاق در آرا بنتام
امیر محقق
۷ کتاب با موضوع «شهر» که باید بخوانیم
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
ساره واعظی لقب
«آبی یا صورتی»؟
آتنا مرکزی
نقش زنان در افزایش سرمایه های اجتماعی
آتنا مرکزی
خشونت علیه زنان: خشونت علیه جامعه
ملوین کانر
فرهنگ جوانان امروز ستایندۀ مرگ است
سمیرا بهزادی
فتوت ایرانی در دوره ایلخانی
محسن رنانی
فردا اول خلقت است
حمیدموذنی
یازدهم سپتامبر مبدا جهان جدید
ناصر فکوهی ۶۶
پیکان: ظهور و سقوط یک «افتخار ملی»
آتنا مرکزی
تبعیض جنسیتی در کابینه دوازدهم
مهدی یسری
مفهوم برنامه ریزی فرهنگی
ستاره تناور
مدنیت،شهروندی و کنش های معطوف به اخلاق
محمد رضا فولادی
چرخه حیات تروریسم جهادی در خاورمیانه
کیتی رویف
نویسندگان بزرگ چطور با مرگ زندگی کردند؟
محسن رنانی
جوانه‌های بلوغ در شمالِ جنوب
محمد فاضلی
کلنگ‌ها را غلاف کنید
نسرین ریاحی
مرزها در گام معلق لک لک ها
علی آتشی
جایی میان رمانس و خشونت
درک تامپسون
خودتان باشید
مهتا بذرافکن
چرا آب در ایران امنیتی شد؟
مسعود نیلی
در ضرورتِ کینه‌زدایی از سیاست
محمد فاضلی
باید خشمگین باشیم: بحران محیط زیست
تونی جات
از تاریخ چه آموخته‎ایم؟ احتمالاً هیچ
بهروز غریب‌پور
معلق در فضا
آتنا مرکزی
سهم زنان از امید
زیگمونت باومن
سلامتی و نابرابری
حمید موذنی
استاد ایرانی و آسیب شناسی چاپلوسی اجتماعی در ایران
اولریش بک و الیزابت بک‌گرنشایم
آشوب جهانی عشق
 
مصطفی ملکیان
در مصائب فقدان گفت و گو
حمید موذنی
کمدی اطلاع‌رسانی و تراژدی واقعیت خبر در ایران
مارگارت پکسن
صلح چیست؟
آرشیو