ads1
ads3
تغییر رنگ سایت

شبکه های اجتماعی جامعه

آرشیو
آرشیو
آرشیو
Print This Post

«با لبخند کارکردن» آسیب به زنان می‌رساند؟

سرویس اجتماعی جامعه: مباحث نابرابریِ جنسیتی در محیط کار، اغلب روی نشانه‌های آشکاری از نبود توازن میان زن و مرد تمرکز دارند: نابرابری دستمزد، تاوان مادری۱ یا فقدان مرخصی با حقوق و… .

اینها همه، مسائل مهمی هستند که اگر حل شوند، وضع زنان بهبود خواهد یافت. اما چیزی که سخت‌تر می‌توان به آن پرداخت و ابعادش را مشخص کرد، این است که آن چه جامعه‌شناسان «کار عاطفی» نامیده‌اند، به چه روش‌هایی موجب تقویت نابرابری جنسیتی در محیط کار می‌شود.

ویژگی کلیدی اقتصاد مدرن و چیزی که باعث تفاوت آن با گذشته شده است، این است که خروجی بسیاری از کارها نامرئی شده است.

آرلی هاکشیلید در کتاب اندیشه‌آفرین خود، قلب مهارشده۲، توضیح می‌دهد که انتقال از اقتصادِ مبتنی بر تولید به اقتصادِ مبتنی بر خدمات، چگونه باعث کالایی شدن عواطف شده است. بحث هاکشیلد این است که کارکنان در مشاغل خدماتی ، برخلاف مشاغل تولیدی، کالای اقتصادی ملموسی تولید نمی‌کنند. درعوض از آنها خواسته می‌شود که «خدمت خوب» عرضه کنند. نحوۀ تعریف و پذیرفته‌شدنِ این عبارت نشان می‌دهد که سازمان‌های خدماتی از کارکنانشان انتظار دارند وضعیتی عاطفی را در خودشان و دیگران ایجاد کنند و بفروشند. این مسئله انبوهی از سؤالات را ایجاد کرده است: وقتی سازمان‌ها می‌توانند از کارکنان بخواهند احساس شادی و اشتیاق و رضایتمندی داشته باشند تا چک حقوق ماهیانه‌شان را دریافت کنند، چه کسی صاحب عواطف است؟

«کار عاطفی» به چه روش‌هایی موجب تقویت نابرابری جنسیتی در محیط کار می‌شود.

هاکشیلد دست می‌گذارد روی کاری که در صنعت هواپیمایی صورت می‌گیرد. او نحوۀ فروش تجارب عاطفی مهمانداران به مسافرن را مستند کرده است. مهمانداران باید مطمئن شوند که مسافران احساس مورد توجه بودن و امنیت دارند؛ نه اینکه صرفاً بادام‌زمینی یا نوشیدنی تعارف کنند. آنها احساس تمکین را در خود جمع می‌کنند و هرگونه حس آزردگی و اذیت و عصبانیت را که ممکن است در پاسخ به مسافرانِ پرتوقع یا بی‌ادب بروز کند، سرکوب می‌کنند. حرفه‌های دیگر نیز عواطف دیگری را به خدمت می‌گیرند. مثلاً شرخرها، ترغیب می‌شوند که با تظاهر به تخاصم و ستیزه، بدهکاران را وادار به پرداخت وجه کنند. این هنجارهای ناهمگونِ عاطفی بسیار حائز اهمیت هستند؛ چراکه می‌توانند نابرابری‌های جنسی را بازتولید کنند. همان‌طور که هاکشیلد اشاره می‌کند، این که از زنان خواسته می‌شود عواطف سنتی زنانه بروز دهند، بسط‌دهندۀ این ایده است که برخی مشاغل، مختص زنان و برخی دیگر مختص مردان هستند. بنابراین، مهمان‌داریِ هواپیما، با همۀ انتظاراتِ رسیدگی به مسافران، شغلی معمول برای زنان تلقی می‌شود؛ درحالی‌که خلبان یا مسئول کنترل پرواز بودن برای یک زن ممکن است تا این حد مناسب به نظر نرسد.

کار عاطفی در صنعت هواپیمایی همچنین پیامدهایی نامطلوبی‌ برای کارکنانی که از اقلیت ها هستند، دارد. گرچه این پیامدها در سازوکارهایی بسط می‌یابندکه با آنچه هاکشیلد درکتابش توصیف می‌کند، متفاوت‌اند. لواندااونزِ جامعه‌شناس،در بررسی خلبانان و مهمان‌داران سیاه‌پوست۳، کار عاطفیِ پرتنش و تقریباً مستمری را مشاهده کرد که در پاسخ به عبارت‌های نژادپرستانۀ مسافران و همکاران بود.

ویژگی کلیدی اقتصاد مدرن این است که خروجی بسیاری از کارها نامرئی شده است.

برای مثال یک مسافر سفیدپوستِ زن، به خلبانی سیاه‌پوست نزدیک می‌شود تا بگوید از پرواز با او می‌ترسد؛ چراکه دیدن تبلیغات فیلم «هواپیمای روح»، با بازی اسنوپ داگ۴، متقاعدش کرده است که او مانند رپری که حشیش کشیده باشد، هواپیما را به پرواز درمی‌آورد. یک بار دیگر هم مسافری در محوطۀ ورودی می‌گوید: من خوش ندارم این کاکاسیاه هواپیمای ما را براند. فراتر از همۀ اینها، کارکنان سیاه‌پوست هواپیمایی، اظهار می‌کنند که برای اثبات صلاحیتشان، در معرض سؤالات بی‌شمار همکارانشان قرار گرفته‌اند.

شرکت‌های هواپیمایی برای مقابله با چالش‌های مشخص نژادپرستانه که کارکنان رنگین‌پوست با آن مواجه‌اند، برنامه‌ای ندارند. به همین علت این کارکنان اغلب مجبور می‌شوند تا سطح بیشتری از کار عاطفی را به‌تنهایی به دوش بکشند. این مسئله گاهی اوقات ناشی از حرف‌ها و رفتارهای دیگر کارکنان سازمان است.

قطعاً کار عاطفی به صنایع هواپیمایی محدود نمی‌شود. جنیفر پایرس، جامعه‌شناسی در دانشگاه مینسوتا، دریافت که در مشاغل حقوقی، توقع انجام کار عاطفی دربارۀ زنانِ شاغل در هر بخش از این رشته صدق می‌کند. به‌عبارت‌دیگر، عموماً به وکلای مرد اجازه داده می‌شود و حتی از آنها توقع می‌رود که سلطه‌جو و قدرت‌طلب باشند؛ درحالی‌که این موضوع به وکلای زن تسری نمی‌یابد. آنها اگر بخواهند با این هنجارهای عاطفی هم‌سو شوند، دائماً توبیخ می‌شوند. درعین‌حال، طبق توصیف دستیارهای حقوقی زن، از آنها انتظار می‌رود که در مقابل وکلایی که اغلب هم مرد هستند، محترمانه و حمایت‌آمیز رفتار کنند؛ اما دستیاران مرد در معرض چنین هنجارهایی نیستند. بنابراین حتی زمانی که زنان در مشاغل مردانه فعالیت می‌کنند نیزتوقعات عاطفی که به‌درستی زنانه تصور می‌شود، همچنان به نحوی وجود دارد و کار را برای زنان سخت‌تر می‌کند. یک بار دیگر بخش پنهانِ این کار، باعث می‌شود کمتر به چشم بیاید وگرنه زحمتِ آن کمتر نیست.

انتقال از اقتصادِ مبتنی بر تولید به اقتصادِ مبتنی بر خدمات، چگونه باعث کالایی شدن عواطف شده است.

علی الظاهر کار عاطفی در اقتصادی که مشاغل خدماتی در آن شایع‌اند، عادی و معمول به نظر می‌رسد. ولی همان‌طور که بسیاری از پژوهش‌ها نشان می‌دهند، فشار ناشی ازایجاد حالت‌های خاص عاطفی ممکن است برای برخی کارمندان نسبت به سایرین طاقت‌فرساتر باشد. وقتی بحث از نابرابری‌های مختلفِ محیط کار مانند شکاف دستمزد و فقدان تنوع در مشاغل خاص به میان می‌آید، بسیار حیاتی است که دربارۀ این موضوع بیندیشیم: کارِ مخفی چقدر در تعیینِ اینکه کار چگونه صورت گیرد و چه کسی فرصت انجام آن را بیابد، مهم است؟


پی‌نوشت‌ها:
* این مطلب در تاریخ ۲۶ ژانویه ۲۰۱۶ با عنوان Chinese Characters Are Futuristic and the Alphabet Is Old News در وب‌سایت آتلانتیک منتشر شده است و وب‌سایت ترجمان در تاریخ ۱۵ فروردین ۱۳۹۵ این مطلب را با عنوان «با لبخند کارکردن» چگونه به زنان آسیب می‌رساند؟ ترجمه و منتشر کرده است.
[۱] the motherhood penaltyy: منظور از این عبارت، مشکلاتی است که بر اثر بارداری و زایمان در روند شغلی زنان ایجاد می‌شود.
[۲] The Managed Heart
[۳] ر.ک به Cabin Pressure اثر همین نویسنده.
[۴] Snoop Dogg رپر سیاه‌پوست امریکایی که در فیلم «Soul Plane» نقش یک خلبان را بازی کرده است.

نظرات

تیتردو

حمید موذنی
گفت و گو از: سودابه زیارتی مردم بوشهر، مردمی مظلوم و آرام هستند. به‌نظر شما آیا این یک ویژگی مثبت و افتخارآمیز برای بوشهری‌هاست؟ این خصوصیت تا چه اندازه باعث آسیب این مردم شده؟ شما فکر نمی‌کنید این مظلومیت تا حد زیادی مردم را از همدلیِ عملی نسبت به یکدیگر دور کرده است؟(باتوجه به این‌که […]
آرشیو

مقالات

حمید موذنی
شجریران
غزال ساکی
روزنامه‌نگار حوزه‌ی جامعه و زنان
محمود بدیه
کلیسای گریگوری
حمید موذنی
توسعه بدون مطبوعات آزاد رخ نمی‌دهد
اسلاوی ژیژک
به برهوتِ ویروسی (وایرال) خوش آمدید
محمد غمخوار
رفتار دوگانه کرونا در بوشهر
علی شیخ زاده
استندآپ کمدی و طنز در دنیای مدرن
احمدزیدآبادی
مجلس یازدهم؛ پدیده‌ای نوظهور؟
پدرام باقری
دو نکته درباره قتل رومینا
راضیه اشعثی
ما بر مخروبه ای از بنیان های زیستی نشسته ایم!!!
ایرن واعظ‌زاده
کامو و مفهوم عدالت
مبین کرباسی
هزارمیلیارد تومان کجاست؟
یاشار تاج‌محمدی
در سوگِ خویش‌کاران (تاملاتی در پروژه‌یِ فکریِ شاهرخِ مسکوب)
هانا موسوی
“جهان مد و کالا شدگی زنان “
مرتضی رضایی
به وقت تتلو… به وقت شجریان… به وقت گوگوش
اسلاوی ژیژک
پاندمیک؛ کرونا جهان را تکان می‌دهد
غزال ساکی
نقد فمینیستی شاهنامه
سید مسعود حسینی
نگاهی به “بیمار در بیمارستان”
آلن بدیو
در مورد وضعیتِ اپیدمی
اسلاوی ژیژک
ما گونه‌ای هستیم که به حساب نمی‌آید
نعمت الله فاضلی
به خانه برمی‌گردیم اما به کدام خانه؟
جواد کاشی
مرگ دورِهَم عروسی است
حمید موذنی
جهان و کرونا: امروز و فردا
روزبه آقاجری
میراث زنده یک مبارز سوسیالیست
امیر ارسلان ادیب
چه‌کسی در خانه نمی‌ماند؟
امین بزرگیان
بوردیو و خرید در مواقع اضطراری
مهسا اسدالله‌نژاد
نیروی چشم‌های خیره مردم
پدرام باقری
ما در وضعیتِ بی‌دولتی قرار گرفته‌ایم
امیر ادیب
دختران خیابان انقلاب و رهاسازی نیروی «امتناع»
جان ام بری
چگونه آنفلوآنزای دهشتناکِ ۱۹۱۸ در سراسر آمریکا شیوع یافت؟
پدرام باقری
دو نکته درباره پرسش و پاسخ در سنای آمریکا
سید مسعود حسینی
کورونا و کورا – مرگ و پروا
مهسا اسدالله‌نژاد
کرونا و دو مسئله‌ی «غیرطبیعیِ» آن
امیر ارسلان ادیب
آپارتاید کارگری
مصطفی مهرآیین
نابود کردن فرآیندها،نابود کردن زندگی و تولید خشونت
نوید کلهرودی
شرحی بر کتاب اندیشیدن و ملاحظات اخلاقی از هانا آرنت
سعید ربیعی
انقلاب لهستان: لخ‌والسا و اتحادیه‌ی کارگری
حمید موذنی
عشق در سالهای وبا
حمید موذنی
درس های سریال تاج و تخت
سعید ربیعی
فساد سیاسی، جزئی یا نظام‌مند؟
آرشیو